| Afrikaans |
| has gloss | afr: Ab is die naam en titel van die owerste van n outonome klooster (wat gewoonlik as n abdy bekend staan) van een van die ou kloosterordes soos die Benediktyne, Kamaldolese, Kartuisers, Trappiste en Cisterciënsers. Die woord ab is afgelei van die Hebreeus abba, wat vader beteken. Hierdie titel was alreeds in die vierde eeu in gebruik in Egipte waar die jonger volgelinge/dissipels van 'n kluisenaar na hul geestelike vader as hul ab(ba) verwys het. Dit was uit hierdie oorspronklike geestelike vaderskap dat die latere juridiese amp ontwikkel het. Die amp van ab het sy finale beslag gekry in die Reël van St. Benedictus. |
| lexicalization | afr: ab |
| Old English (ca. 450-1100) |
| has gloss | ang: Abbod is hēafodmann munuchēapes. |
| lexicalization | ang: Abbod |
| Catalan |
| has gloss | cat: Labat (de larameu abba, que significa "pare" en relació amb la paternitat de Jesucrist) és el títol amb què es designa al mestre de la vida espiritual duna abadia. En les comunitats femenines la superiora rep el nom dabadessa. |
| lexicalization | cat: Abats |
| lexicalization | cat: abat |
| Czech |
| has gloss | ces: Opat je představený kláštera některých mužských řádů. Zpravidla stojí v čele opatství. Podobnou roli jako opat má u ženských řádů abatyše. |
| lexicalization | ces: Opati |
| lexicalization | ces: opat |
| Corsican |
| has gloss | cos: L Abbate hè u monacu chì hè statu elettu da lassemblea di i monachi per dirighje una abbazia. A parolla vene da u grecu anzianu ἀϐϐᾶ / abbã, chì significheghja u « babbu ». |
| lexicalization | cos: Abbate |
| Welsh |
| has gloss | cym: Abad yw pennaeth abaty ar gymuned o fynachod syn byw ynddo. Fel rheol dylair gymuned gynnwys o leiaf 12 o fynachod. Dawr enw or gair Aramaeg abba "tad", ac maer abad i fod i ymddwyn fel tad ysbrydol y mynachod sydd yn ei ofal. Yn urddaur Sistersiaid ar Benedictiaid mae'r abad yn cael ei ethol am oes ac yn ffigwr o awdurdod mawr. |
| lexicalization | cym: Abadau |
| lexicalization | cym: abad |
| Danish |
| has gloss | dan: En abbed er forstander for et (større) munkekloster i den Romersk-katolske kirke, især af Benediktinerordenen. Abbeden har i flere henseender den samme værdighed som en biskop. Titlen stammer oprindeligt fra det aramæiske ord abba (fader). |
| lexicalization | dan: Abbed |
| German |
| has gloss | deu: Ein Abt (v. spätlat.: abbas, aus hebr.: abba Vater) war ursprünglich ein allgemeiner Ehrenname und ist seit dem 5./6. Jahrhundert den Vorstehern eines Klosters vorbehalten; die weibliche Entsprechung ist die Äbtissin. Vor allem Monastische Orden der Katholischen Kirche wie die Benediktiner und Zisterzienser haben Äbte beziehungsweise Äbtissinnen. Diese sind Souveräne über die Abtei und direkt dem Papst unterstellt. Im Mittelalter hatten manche Äbte als Fürstäbte auch weltliche Gewalt und Gerichtsbarkeit in den Besitzungen der Abtei. Dies gilt auch für einen Teil der Augustiner-Chorherren und die Prämonstratenserchorherren, die sowohl Äbte, als auch Pröbste kennen. Äbte sind Prälaten. Die Entsprechung in der Orthodoxen Kirche oder im byzantinischen Ritus ist Hegumen bzw. Archimandrit. |
| lexicalization | deu: Abt |
| Modern Greek (1453-) |
| has gloss | ell: Αββάς ή Αβάς σημαίνει πατέρας και είναι ένας θρησκευτικός - ιερατικός τίτλος που δίνεται στον ηγούμενο χριστιανικών ή βουδιστικών μοναστηριών. |
| lexicalization | ell: Αββάς |
| Esperanto |
| has gloss | epo: Abato estas titolo de katolikaj kaj ortodoksaj paŝtroj aŭ monaĥestroj. La vorto devenas de la aramea Abba. |
| lexicalization | epo: Abatoj |
| lexicalization | epo: abato |
| Estonian |
| has gloss | est: Abt (aramea aba "isa") on roomakatoliku mungakloostri ülem; sellest tuleneb ka nunnakloostri ülema nimetus "abtiss". |
| lexicalization | est: Abt |
| Finnish |
| has gloss | fin: Apotti on useissa katolisissa veljeskunnissa munkkiluostarin johtajasta käytetty nimitys. Apotti oli alkuaan kenestä tahansa arvostetusta munkista käytetty kunnianimitys. Apotti tulee heprean kielen sanasta "ab", joka tarkoittaa isää. |
| lexicalization | fin: Apotit |
| lexicalization | fin: Apotti |
| French |
| has gloss | fra: L’abbé (du grec ancien / , « père » ; de laraméen abba, « le père ») est le moine élu par les moines réunis en chapitre pour diriger une abbaye. Cest aussi depuis le le terme en usage pour désigner un clerc séculier ayant au moins reçu la tonsure. |
| lexicalization | fra: Abbé |
| Western Frisian |
| has gloss | fry: In abt (of abdis(se) froulik) is de lieder, it had, fan in abdij. Hy/sy is de primus inter pares fan de muonts (of susters en nonnen) en wurdt yn de hiërargy folge troch de prior. Yn syn wurksumheden wurdt de abt bystien troch de ried, in lytse groep muontsen, wêrûnder de prior, dy't yn gearwurking mei it deistich bestjoer fan de abdij regelje. De abt wurdt seker yn de benediktynske tradysje troch de muontsen sels keazen. |
| lexicalization | fry: Abt |
| Galician |
| has gloss | glg: Un abade (do arameo abba "pai", a través do grego abbás e o latín abbate) é o superior dunha comunidade de monxes. Na Igrexa Ortodoxa recibe o nome de hegumenos ou arquimandrita. En galego a superiora dunha comunidade de freiras denomínase abadesa. |
| lexicalization | glg: abade |
| Hebrew |
| has gloss | heb: אב מנזר הוא כינוי לאדם העומד בראש מנזר. |
| lexicalization | heb: אב מנזר |
| Hungarian |
| has gloss | hun: Az apát a katolikus egyház egyes férfiszerzetesrendjeinél a kolostor vezetője. Apátnak nevezték régebben azokat a szerzeteseket is, akik ugyan nem álltak kolostor élén, de nagy tiszteletnek örvendtek. Nem minden szerzetesrend főnöke veszi fel az apát címet, vannak prépostok, perjelek (priorok) is. Mivel azonban az apát cím régebbi, ezért rangban megelőzi a préposti vagy perjeli címet. |
| lexicalization | hun: apát |
| Interlingua (International Auxiliary Language Association) |
| has gloss | ina: ABBA (s) [áb-ba] ---- Etymologia: :Ab le arameo ab·ba le vocativo o forma emphatic del vocabulo `av que significa "patre" o "oh, patre". |
| lexicalization | ina: abba |
| Indonesian |
| has gloss | ind: Kata abbas, yang berarti bapak, adalah sebuah gelar yang diberikan kepada pimpinan sebuah biara dalam agama Kristen. Abbas juga dapat menjadi gelar kehormatan yang dianugerahkan kepada rohaniwan yang bukan seorang kepala biara. Abbas wanita disebut abbatissa. |
| lexicalization | ind: abbas |
| Icelandic |
| has gloss | isl: Ábóti er yfirmaður í kristnu munkaklaustri. Heitið er dregið af arameíska orðinu abba sem þýðir faðir. Ábótinn er valin af munkum klaustursins og er vígður til embættisins. |
| lexicalization | isl: ábóti |
| Italian |
| has gloss | ita: Abate è il titolo spettante al superiore di una comunità monastica di dodici o più monaci, particolarmente utilizzato nella Chiesa cattolica. Quando l'abate assume potestà episcopale al di fuori delle mura del monastero è comunemente detto abate-vescovo. |
| lexicalization | ita: Abate |
| lexicalization | ita: Abati |
| Japanese |
| has gloss | jpn: 修道院長（しゅうどういんちょう）とは、修道院の長である者を指すキリスト教用語である。ラテン語ではアッバス (Abbas) といい、原義は「父」を意味する。西欧中世においては司教に匹敵する権威を持ち、世俗領主のような富と権力を持つ院長もあらわれた。 |
| lexicalization | jpn: 修道院長 |
| Georgian |
| has gloss | kat: აბატი (იტალ. abbate < ლათ. abbas < არამ. <abba - მამა), საეკლესიო ტიტული, რომელიც VI საუკუნის დასაწყისში ენიჭებოდა რომის კათოლიკურ ეკლესიაში მამათა მონასტრის წინამძღვარს (დედათა მონასტრის წინამძღვარი - აბატისა, ლათ. abbatissa). თავდაპირველად აბატს ირჩევდნენ ბერ-მონაზვნები, ამტკიცებდა ეპისკოპოსი. აბატი განაგებდა მონასტრსა და სამონასტრო მამულს. VII საუკუნიდან სააბატოს საქმეებში ეპისკოპოსები ერეოდნენ და ხშირად აბატად თავისთვის სასურველ პირს ნიშნავდნენ. ზოგი აბატი ტავს აღწევდა ეპისკოპოსის გავლენას და უშუალოდ პაპს ემორჩილებოდა. VII-IX საუკუნებში სააბატოს ზოგჯერ სათავეში უდგნენ საერო პირები. უფრო გვიან აბატს უწოდებდნენ იმასაც, ვინც სააბატოს შემოსავლით სარგებლობდა. ზოგჯერ აბატად საერთოდ სასულიერო პირსაც მოიხსენიებენ. |
| lexicalization | kat: აბატი |
| Korean |
| has gloss | kor: 아빠스는 라틴어로 아버지를 뜻하며, 전통적으로 로마 가톨릭의 베네딕토 규칙서를 따르는 수도회들과 일부 특정 수도회들에서 속한 자치 수도원의 원장을 일컫는 명칭이다. 아빠스는 “아버지”라는 의미와 “원로”라는 의미를 지니고 있다. 이집트나 시리아 등에서는 “영적 아버지”, “영적 스승”, “사부”의 의미로 통용된다. 특히 은수자들의 스승을 일컫는 말로 사용되었다. 다른 말로는 대수도원장(大修道院長)이라고 부른다. 여성형은 아빠티사이다. |
| lexicalization | kor: 아빠스 |
| Latin |
| has gloss | lat: Abbas est titulus monachi qui communitati monachorum praeest. Abbas nomen a verbo Ebraico ac Siriaco abba , quod Latine pater sonat, deducit. In principio abbas titulus honoris cuiusdam venerabilis monachi erat. Postea in occidente praesentem significationem acquisivit. |
| lexicalization | lat: Abbas |
| lexicalization | lat: Abbates |
| Latvian |
| has gloss | lav: Abats (, no — tēvs) - katoļu baznīcas goda tituls, kuru no 5. gadsimta piešķīra katoļu vīriešu klosteru (abatiju) priekšniekiem. Francijā vēlāk par abatiem sāka dēvēt katoļu garīdzniekus. |
| lexicalization | lav: abats |
| Limburgan |
| has gloss | lim: ne Abt, of abdis veur n vrouw in n zuusterorde, ies de leider en baas van n kloaster of abdij. Hae ies de primus inter pares van n kloasterorde, die besjteit oet monnike, broedersj of patersj. Ziene vervenger ies de prior. In zijn werkzaamhede weurt de abt biegesjtange door de raod, eine kleine groep patersj en de prior, die t dageliks besjtuur van 't kloaster en de gemeinsjap reigele. Bie de benedictienersj weurt de abt door de monnike zelf gekoze. |
| lexicalization | lim: abt |
| Lithuanian |
| has gloss | lit: Abatas (vėl. , – tėvas) – abatijos viršininkas, garbės titulas. Nuo V-VI a. taip vadinamas vienuolyno vadovas. Pradžioje abatą rinko vienuoliai, o patvirtindavo vyskupas. Didėjant vienuolynų valdoms Abatas tapo tiesiogiai pavaldūs popiežiui. Abatas turi privilegiją per liturgines apeigas ir bažnytines iškilmes nešioti vyskupo insignijas . Atitinkamai moteris - abatė. |
| lexicalization | lit: Abatas |
| Low German |
| has gloss | nds: En Abt oolthoochdüütsch abbat, engelsch abbot, italiensch abate) is en Vörstahner vun en Klooster. Dat Woort is ut de Lallform (Kinnerspraak) von Pappa oder Opa entstahn. |
| lexicalization | nds: Abt |
| Dutch |
| has gloss | nld: Een abt (of abdis indien vrouwelijk) is de leider, het hoofd, van een abdij. Hij/zij is de primus inter pares onder de monniken (of zusters en nonnen) en wordt in de hiërarchie gevolgd door de prior. In zijn werkzaamheden wordt de abt bijgestaan door de raad, een kleine groep monniken, waaronder de prior, die samen het dagelijks bestuur van de abdij regelen. De abt wordt zeker in de benedictijnse traditie door de monniken zelf verkozen. |
| lexicalization | nld: Abt |
| Norwegian Nynorsk |
| has gloss | nno: Ein abbed er forstandar (leiar) i eit munkekloster. I eit nonnekloster kallar ein forstandaren for abbedisse. Eit abbedi er eit kloster som er leia av ein abbed eller ei abbedisse. Ordet abbed kjem av arameisk og tyder fader. Abbeden vert vald av medlemane i klosteret, og vert vigsla. |
| lexicalization | nno: abbed |
| Norwegian |
| has gloss | nor: En abbed er en forstander for et munkekloster, og er munkenes åndelige og verdslige leder. En abbedisse er tilsvarende forstanderinne for et nonnekloster. Navnet kommer av det arameiske ordet abba som betyr fader. Abbeden velges av klosterets munker, og vigsles til sitt embete. Et kloster som ledes av en abbed eller abbedisse, kalles abbedi. |
| lexicalization | nor: abbed |
| Polish |
| has gloss | pol: Opat (łac. abbas - ojciec, arm. abba - ojciec) - wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni . |
| lexicalization | pol: opat |
| Portuguese |
| has gloss | por: A palavra abade, que provém do substantivo latino abbas, abbatis, através da sua forma acusativa abbatem – a qual, por sua vez, deriva do siríaco abbâ (através do étimo hebraico ab) –, significa pai e tem sido utilizada como título clerical, no Cristianismo, com diversas acepções (pároco, cura de almas, prelado de mosteiro ou congregação religiosa, monge, etc), ainda que se refira, na sua acepção original, à vida monástica e a quem governa uma abadia. Na Igreja Ortodoxa e em outras Igrejas orientais, o título que lhe é comparável é o de higúmenos ou arquimandrita. Em língua portuguesa, o feminino é abadessa. |
| lexicalization | por: abade |
| Russian |
| has gloss | rus: Аббат (, от — отец) — почётный католический церковный титул, который, начиная с V столетия, давался исключительно настоятелям монастырей (аббатств) и был званием церковной должности. Аналогичное звание с женским окончанием, аббатиса, от лат. формы Abbatissa, стали впоследствии давать и настоятельницам женских монастырей. Позже распространился на всех молодых людей духовного звания и превратился в форму вежливости. |
| lexicalization | rus: аббат |
| Sicilian |
| has gloss | scn: Àbbati è lu tìtulu appartinenti ô supiriuri di na cumunitati di dudici o cchiù mònaci. La parola diriva di abba, la forma siriaca dâ parola ebrea chi significa patri. N Siria, unni appi la sò urìggini, e n Eggittu, ô principiu fu utilizzatu comu tìtulu onurìficu e fu tribbutatu a ogni mònacu detati viniranna o di eminenti santitati. Durìggini lu tìtulu nun cumpurtava lusu darcuni auturitati supra la cumunitati riliggiusa. Dû livanti, poi, la parola passau ô punenti, unni trasìu nni lusu ginirali pi disignari lu supiriuri di nabbazzia o di nu monasteru. |
| lexicalization | scn: Àbbati |
| Slovak |
| has gloss | slk: Opát (aram.), ženský rod opátka, je predstavený kláštora (opátstva) niektorých mníšskych reholí. |
| lexicalization | slk: opát |
| Slovenian |
| has gloss | slv: Opat je samostanski predstojnik, ki skrbi za delovanje samostana in menihov. V nekaterih primerih, ko je samostan tudi sedež župnije, je opat tudi župnik. |
| lexicalization | slv: Opat |
| Castilian |
| has gloss | spa: Un abad (del latín abbas, éste del < griego αββα, y éste del arameo abbā, "padre", enlazando su significado original con la paternidad de Cristo), es el título dado al superior de una abadía o monasterio de doce o más monjes. |
| lexicalization | spa: Abades por Orden Religiosa |
| lexicalization | spa: abad |
| Albanian |
| has gloss | sqi: Abati është titulli i të parit të murgjve në një abaci; titulli fetar i afër me atë të ipeshkvit. |
| lexicalization | sqi: Abati |
| Serbian |
| has gloss | srp: Аба (у источној варијанти ава, у западној опат) је арамејска реч (אבא abbā) која значи „отац". Појављује се три пута у Новом Завету, Мк 14, 36, Рим 8, 15 и Гал 4, 6, увек заједно са грчким еквивалентном (Abba/o` Pathro Патир, ’Ава, отац’). Коришћена је као титула за поједине пустињске оце, нпр. у Apothegmata Patrum (Изреке пустињских отаца). |
| lexicalization | srp: ава |
| Swahili (macrolanguage) |
| has gloss | swa: Abati ni cheo cha mkuu wa monasteri yenye wamonaki wengiwengi (kwa kawaida 12 na zaidi) hasa katika Kanisa Katoliki. |
| lexicalization | swa: abati |
| Swedish |
| has gloss | swe: En abbot är inom kristendomen en föreståndare för ett munkkloster. Namnet kommer av det arameiska ordet abba som betyder fader. Abboten väljs av klostrets munkar och vigs till sitt ämbete. Abbot används också på svenska som titel på föreståndare för exempelvis buddhistiska och daoistiska tempel. |
| lexicalization | swe: Abbotar |
| lexicalization | swe: abbot |
| Tagalog |
| has gloss | tgl: Ang abad ay ang pinuno o ulo ng isang monasteryo. Isa itong pamagat para sa isang lalaki, na ginagamit sa sari-saring mga tradisyon na kabilang ang Kristiyanismo. Katumbas ito ng abadesa kung babae. Sa Griyegong Ortodoksong Simbahan, tinatawag itong arkimandrito (mula sa Ingles na archimandrite) kung lalaki, partikular na ang klerikong (o klerigo) mas mababa ang ranggo kaysa sa obispo; na nagiging arkimandrita naman kapag sa babae ginamit. . Nangangahulugan ang abad ng "ama". Maaari ring ibang ang tungkulin bilang isang parangal na titulo para sa isang klerikong hindi naman talaga pinuno ng isang monasteryo. |
| lexicalization | tgl: abad |
| Ukrainian |
| has gloss | ukr: | border=0 | align=right ! !! |- |} Абат ( від арамейського або — батько) — почесне ім'я духовних осіб римо-католицької церкви, яке, починаючи з V століття надавалося винятково настоятелям монастирів (абатств) і було назвою церковної посади. Аналогічне звання з жіночим закінченням, абатиса, надавали настоятелькам жіночих монастирів. В подальшому перетворилось на форму ввічливого звернення до всіх духовних осіб. |
| lexicalization | ukr: абат |
| lexicalization | ukr: Ігумени |
| Chinese |
| has gloss | zho: 修道院院长（abbot）是对某些宗教（如基督教）修道院领导者的称呼。一些牧师也会被授予“修道院院长”的荣誉称号，尽管他们并不是修道院的领导者。此外，女性的修道院院长会被称为“Abbess”。 |
| lexicalization | zho: 修道院院长 |
