| Afrikaans |
| has gloss | afr: Endemies in biologie en ekologie beteken eksklusief inheems aan n plek of biota. Dit is in kontras met n aantal ander terme wat "nie inheems" beteken (soos eksoties, indringer, ingevoer, genaturaliseer, nie-inheems). Let daarop dat dit ook onderskei word van inheems: n Endemiese spesie is uniek aan daardie plek of omgewing, en word nie natuurlik gevind enige ander plek ter wêreld nie, terwyl n inheemse spesie nie uniek is nie, omdat dit ook inheems aan ander liggings is. |
| lexicalization | afr: endemies |
| Bosnian |
| has gloss | bos: Endem je organizam koji je isključivo urođen na određenom mjestu, za razliku od organizama koji su općerašireni ili doneseni, a ne urođeni. |
| lexicalization | bos: endem |
| Bulgarian |
| has gloss | bul: Ендемитите са биологични видове, разпространението на които (ареалът) се ограничава върху определен район - географска област, планина, водоем и т.н, а също така и държава или друга административна единица. Видове, на които по-голяма част от популацията се среща на дадена територия, но има и малка част извън тази територия се наричат субендемити. Космополитите, от друга страна, са видове разпространени из цялата Земя. |
| lexicalization | bul: ендемит |
| Catalan |
| has gloss | cat: En biologia, un endemisme és aquell tàxon propi i autòcton d'una contrada concreta. |
| lexicalization | cat: endemisme |
| Czech |
| has gloss | ces: Endemit, respektive endemicky se vyskytující organismus, je organismus, který se vyskytuje na určitém daném území. V úvahu se bere pouze přirozený výskyt. Areály výskytu jednotlivých endemitů jsou rozdílné. Někdy se jedná o jednu lokalitu s rozlohou pouze několika m2. Příkladem je třeba lipnice jesenická (Poa riphaea) na Petrových kamenech v Jeseníkách. Endemit vyskytující se na takto malém území se nazývá stenoendemit. Naopak jiné endemity mají areál širší, třeba celé pohoří, ostrov atd. Podle doby vzniku se dělí endemity na paleoendemity a neoendemity. Paleondemit je druh vývojově starý, vznikl ve třetihorách a dříve. Příkladem může být jinan dvoulaločný (Ginkgo biloba) omezený na malou oblast v Číně, či známá živoucí fosílie haterie novozélandská (Sphenodon punctatus), žijící již jen na několika ostrůvcích Nového Zélandu, sekvojovec obrovský (Sequiadendron giganteum) v Kalifornii aj. Paleoendemity bývají zároveň relikty. Naproti tomu neoendemit je druh vývojově mladý až velmi mladý, vznikl až ve čtvrtohorách. Například izolací populace po ústupu glaciálu. Příkladem jsou skoro všechny endemity v ČR. Díky dobám ledovým zde byla možnost přežití paleoendemitů velmi omezená. |
| lexicalization | ces: endemit |
| Danish |
| has gloss | dan: Endemisk stammer fra græsk: en = "i" + demos = "folk". Heraf kommer betydningen: "i landet" → "indenlandsk", dvs. en betegnelse for noget lokalt, stedbundet, af stedegen (art) eller en stedlig (art). |
| lexicalization | dan: endemisk |
| German |
| has gloss | deu: Als Endemit (ungenau oft auch Endemismen im Plural) werden in der Biologie Pflanzen oder Tiere bezeichnet, die nur in einer bestimmten, räumlich klar abgegrenzten Umgebung vorkommen. Diese sind in diesem Gebiet endemisch. |
| lexicalization | deu: Endemit |
| Modern Greek (1453-) |
| has gloss | ell: Στη βιολογία, ενδημικό ονομάζεται ένα είδος, είτε του ζωικού βασιλείου είτε του φυτικού, που ζει σε έναν οριοθετημένο (ή και απομονωμένο) γεωγραφικό χώρο. Για να είναι ενδημικό ένα είδος πρέπει να έχει δημιουργηθεί και να έχει εξελιχθεί σε εκείνον τον χώρο. |
| lexicalization | ell: Ενδημισμός |
| Esperanto |
| has gloss | epo: Endemio Endemiismo estas biologia nocio por bestoj, plantoj, kiuj loĝas, kreskas en iu areo jam longtempe (t.e. jarmilojn). Ekzemple duono de la birdoj de Papuo-Nov-Gvineo, la duono de la mamuloj kiuj loĝas en Filipinoj kaj pli malpli 80 % de la plantoj kiuj vivas en Madagaskaro, estas endemiaj. En Hispanio, elstaras la insulo de Tenerife, kiu montras la plej longan liston de floraj endemioj de la regiono nomata Makaronezio. La duono de ĉiuj vegetalaj specioj kaj tri kvaronoj de la tutmonde konataj vertebuloj koncentriĝas en kelkaj malmultaj "varmaj" lokoj de biodiverseco, kiuj okupas apenaŭ 2,3% de la planeda surfaco. |
| lexicalization | epo: Endemio |
| lexicalization | epo: Endemismoj |
| Estonian |
| has gloss | est: Endeem on liik (või mõni muu takson), mis esineb üksnes teatud piiratud alal. Sellist piiratud levikut kui nähtust nimetatakse endemismiks. |
| lexicalization | est: Endeemne liik |
| lexicalization | est: endeem |
| Finnish |
| has gloss | fin: Kotoperäinen eli endeeminen eliölaji tai alalaji esiintyy vain jollakin rajatulla maantieteellisellä alueella, jolla se on kehittynyt ja jonka olosuhteisiin se on sopeutunut. Lajeja, jotka ovat endeemisiä ainakin lähes koko maapallolla, kutsutaan kosmopoliiteiksi. |
| lexicalization | fin: Kotoperäisyys |
| French |
| has gloss | fra: Lendémisme caractérise la présence naturelle dun groupe biologique exclusivement dans une région géographique délimitée. Ce concept, utilisé en biogéographie, peut sappliquer aux espèces comme aux autres taxons et peut concerner toutes sortes dêtres vivants : animaux, végétaux ou autres. |
| lexicalization | fra: Endemisme |
| lexicalization | fra: endémisme |
| Galician |
| has gloss | glg: Endemismo é un termo empregado na bioloxía para indicar que a distribución dun taxón está limitada a un ámbito xeográfico reducido, non se atopando de forma natural en ningunha outra parte do mundo. Por iso, cando se indica que unha especie é endémica de certa rexión, quérese dicir que só é posible atopala de forma natural nese lugar. |
| lexicalization | glg: endemismo |
| Serbo-Croatian |
| has gloss | hbs: Endem je organizam koji je isključivo urođen na određenom mjestu, za razliku od organizama koji su općerašireni ili doneseni, a ne urođeni. |
| lexicalization | hbs: endem |
| Hebrew |
| has gloss | heb: במיון עולם הטבע, אנדמיות היא מאפיין של טקסון כלשהו, בדרך-כלל מין, הקיים באזור תפוצה (אראל) מצומצם, שעל-פי רוב יש לו אפיון אקולוגי ברור וגבולות חדים. כלומר, הטקסון מוגבל בתפוצתו לאזור גאוגרפי מסוים וקטן יחסית, ואינו גדל באופן טבעי בשום מקום אחר בעולם. במקרים רבים, התנאים הפיזיים בתחום תפוצתו של טקסון אנדמי שונים מהתנאים באזור הסובב (מטריקס), שבו לא נמצא הטקסון. מינים אנדמיים נתונים לעתים קרובות בסכנת הכחדה גבוהה, שכן שינוי אקולוגי באזור מוגבל אחד יכול להביא להכחדתם. |
| lexicalization | heb: אנדמיות |
| Croatian |
| has gloss | hrv: Endem je organizam koji je isključivo urođen na određenom mjestu, za razliku od organizama koji su općerašireni ili doneseni, a ne urođeni. |
| lexicalization | hrv: endem |
| Hungarian |
| has gloss | hun: Endemikusnak az élőlények azon fajait és egyéb rendszertani egységeit nevezzük, amelyek természetes állapotban csak egy adott elterjedési terület (area) határain belül élnek. Az endemizmus kifejezés nagy kiterjedésű terület, így egy kontinens, szuperkontinens esetén is alkalmazható. Így például: * az övesállatok Amerika endemikus állatcsaládja, * a sarkantyúkafélék (Tropaeolaceae) az Újvilág endemikus növénycsaládja, * az álkaktuszfélék (Didieraceae) Madagaszkár endemikus növénycsaládja. |
| lexicalization | hun: Endemikus élőlény |
| Indonesian |
| has gloss | ind: :Untuk endemik dalam pengertian epidemiologi, lihat: endemik (epidemiologi) Endemisme dalam ekologi adalah gejala yang dialami oleh organisme untuk menjadi unik pada satu lokasi geografi tertentu, seperti pulau, lungkang (niche), negara, atau zona ekologi tertentu. Untuk dapat dikatakan endemik suatu organisme harus ditemukan hanya di suatu tempat dan tidak ditemukan di tempat lain. Contohnya adalah jalak bali, hanya ditemukan di Taman Nasional Bali Barat di Pulau Bali. Faktor fisik, iklim, dan biologis dapat menyebabkan endemisme. Sebagai misal, babi rusa menjadi endemik karena isolasi geografi yang dialaminya dan tantangan ruang hidupnya di Pulau Sulawesi menyebabkan ia menjadi berbentuk khas. |
| lexicalization | ind: Endemik |
| lexicalization | ind: endemisme |
| Italian |
| has gloss | ita: Lendemismo è il fenomeno per cui alcune specie animali o vegetali sono esclusivi di un dato territorio. Anche se, tecnicamente, il termine endemismo si può applicare anche a territori vastissimi, come interi continenti (per esempio gli armadilli sono endemici dellAmerica), risultano interessanti gli endemismi relativi ad areali molto ristretti come quelli insulari, a volte estesi solo per qualche km². |
| lexicalization | ita: endemismo |
| Japanese |
| has gloss | jpn: 固有種（こゆうしゅ）とは、その国、あるいはその地域にしか生息・生育・繁殖しない生物学上の種。特産種とも言う。大陸などから隔絶されている島嶼などで多く見られる。地域個体群の絶滅が、即座に種そのものの絶滅につながるので、保護対象として重要である。 |
| lexicalization | jpn: 固有種 |
| Georgian |
| has gloss | kat: ენდემები ( — ადგილობრივი), მცენარეები ან ცხოველები, რომელთაც უჭირავთ რომელიმე გეოგრაფიული რეგიონის, პროვინციის, ოლქის, რაიონის ცალკეული ადმინისტრაციული ან ოროგრაფიული ერთულის განსაზღვრული არეალი და დედამიწის ზედაპირის სხვა ნაწილში არ გვხვდებიან. შეიძლება იყოს კავკასიის, ყირიმის, ევროპის, ხმელთაშუაზღვისპირეთის, საქართველოს, კავკასიონის, თბილისის მიდამოების ენდემები და ა. შ. ენდემური შეიძლება იყოს მცენარეთა და ცხოველთა სახეობები, გვარები, ოჯახები და სხვა სისტემატიკური ერთულები. მაგ. აზალი ზელანდიის ენდემების პირველხვლიკების (Prosauria) ქვეკლასი, სამხრეთ ამერიკის — ნანდუსნაირთა (Rheiformen) რიგი, სამხრეთ აფრიკის — ჟირაფისებრთა (Giraffidae) ოჯახი, შორეული აღმოსავლეთის ენოტისმსაგვსი ძაღლის (Nyctereures) გვარი, კავკასიონისა — აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი (Capra cylindricornis) და დასავლეთკავკასიური ჯიხვი (Capra severtzovi). |
| lexicalization | kat: ენდემები |
| Korean |
| has gloss | kor: 고유종(固有種)은 특정 장소나 지역에서만 발견되는 종을 말한다. 특산종(特産種) 혹은 토착종(土着種)이라고도 부른다. |
| lexicalization | kor: 고유종 |
| Latin |
| has gloss | lat: Endemismus est oecologicus singularitatis status in proprio loco geographico, sicut separata insula, habitatione, civitate, vel alia zona definita. Esse cuique loco regionive endemicum significat organismum non inveniri nisi in illa orbis terrarum parte, et nusquam alibi. Exempli gratia, multae Lemuriformium species sunt insulae Madagascariae endemici. Variabilia physica, climatica, et biologica possunt ad endemismum adiuvare. Exempli gratia, avis Anthobaphes violacea est in fynbos endemica—quod significat eam solum in vegetatione fynbos Africae Australiae meridio-occidentalis habitat. |
| lexicalization | lat: endemismus |
| Latvian |
| has gloss | lav: Endēms (grieķu: ἔνδημος- endēmos- vietējais) ir augu vai dzīvnieku suga, ģints vai dzimta, kura sastopama tikai noteiktā, ierobežotā ģeogrāfiskā apgabalā, un nav sastopama nekur citur uz Zemes. |
| lexicalization | lav: Endēms |
| Letzeburgesch |
| has gloss | ltz: Endemismus ass e Fachausdrock aus der Biologie oder Biogeographie, a beschreift den Ëmstand datt et e Liewewesen nëmmen op enger ganz bestëmmter Plaz gëtt. Dat ass e Phenomen deen e virun allem op isoléierte Plaze fënnt. Dobäi kann et sech ëm eng Insel handelen, wei dGalápagos, allerdéngs kann et och de Fall si fir Hielen, oder Biergregiounen, well och déi deemno wéi schwéier zerreeche sinn. Me awer och op Kontinenter schwätzt ee vun Endemiten, wéi zum Beispill de Koala an Australien. Endemismus ass proportional zur Isolatioun, jee méi ofgeleeën a schwéier erreechbar eng Plaz ass, ëmsou méi Endemismus kann observéiert ginn. |
| lexicalization | ltz: Endemismus |
| Malay (macrolanguage) |
| has gloss | msa: Endemik, "endemisme" atau lazimnyanya dipanggil "kebiasaan" ialah tahap ekologi sesuatu hidupan yang menjadi unik untuk sesetengah lokasi geografi, seperti pulau tertentu, jenis habitat, negara atau zon-zon lain yang tertentu. Menjadi endemik untuk sesuatu tempat bermakna ia hanya dijumpai di kawasan itu di dunia ini dan tiada di tempat lain. Contohnya, banyak spesies Lemur adalah endemik atau biasa di Pulau Madagaskar. Faktor fizikal, iklim dan biologi boleh menyumbang kepada endemik. Contohnya, Burung Matahari-Berdada Jingga endemik di Fynbos, bermakna ia hanya dapat ditemui di kawasan tumbuhan Fynbos di barat daya Afrika Selatan. |
| lexicalization | msa: endemik |
| Dutch |
| has gloss | nld: Endemie is het verschijnsel in de biologie dat een organisme (of liever taxon) van nature uitsluitend voorkomt in één, beperkt, gebied. Voorbeelden zijn eilanden in de oceaan, geïsoleerde bergen, meren en riviersystemen. Indien een soort enkel daar voorkomt, spreekt men van een endemische soort. |
| lexicalization | nld: Endemie |
| Norwegian Nynorsk |
| has gloss | nno: :For endemisk sjukdom, sjå endemi Når ei biologisk gruppe er endemisk til eit område tyder det at han ikkje førekjem nokon annan stad. Som regel snakkar ein om endemiske grupper i høve til geografiske område som er enkle å definera, t.d. øyer og øygrupper, elver og innsjøar. Det er som regel òg i slike geografisk isolerte område dei brukar å utvikla seg. |
| lexicalization | nno: endemisk |
| Norwegian |
| has gloss | nor: Endemisk art (av gresk en - «i» og demos - «folk»; dvs. «i landet») brukes i biologien om arter med geografisk liten utbredelse. Arter med stor utbredelse kalles kosmopolittiske arter. |
| lexicalization | nor: Endemisk art |
| Polish |
| has gloss | pol: Endemit - takson (najczęściej gatunek) unikalny dla danego miejsca albo regionu, występujący na ograniczonym obszarze, nigdzie indziej nie występujący naturalnie. |
| lexicalization | pol: endemit |
| Portuguese |
| has gloss | por: Em biologia, botânica e zoologia chamam-se endemismos (do grego endemos, ou seja, indígena) grupos taxonómicos que se desenvolveram numa região restrita. |
| lexicalization | por: endemismo |
| Russian |
| has gloss | rus: Энде́мики (от — местный) — биологические таксоны, представители которых обитают на относительно ограниченном ареале. Такая характеристика таксона, как обитание на ограниченном ареале, называется эндемизмом. Эндемизму противопоставляется космополитизм. |
| lexicalization | rus: Эндемики |
| lexicalization | rus: эндемик |
| Sinhala |
| has gloss | sin: ආවේණික (Endemic) යනු යම් සත්ව හෝ ශාක විශේෂයක් මුලු ලෝකයෙන් ම එක රටක හෝ ප්රදේශයක පමණක් දක්නට ලැබෙන බවයි. ආවේණික ජීවී විශේෂ වල ඇති වැදගත් කම වන්නේ එම රටෙන් හෝ ප්රදේශයෙන් තුරන් වී ගියහොත් මුලු ලෝකයටම එම ජාන සම්පත අහිමි වී යාමයි. මේ හේතුවෙන්ම ආවේනික ජීවී විශේෂ ඇති රටවල් හා ප්රදේශ කෙරෙහි මුලු ලෝකයේම අවධානය යොමු වේ. |
| lexicalization | sin: ආවේණික |
| Slovak |
| has gloss | slk: Endemit (gr.) je druh alebo iná systematická jednotka (rod, trieda...), ktorá sa vyskytuje len na určitom malom území a nikde inde. Do úvahy sa berie iba jeho prirodzený výskyt. |
| lexicalization | slk: Endemity |
| lexicalization | slk: endemit |
| Slovenian |
| has gloss | slv: Endemít je žival ali rastlina, ki jo je moč najti le v nekaterih omejenih predelih sveta (arealu). Nasprotni pojem je kozmopolit. Vrsta, ali katerakoli druga taksonomska kategorija, ki je vezana na določeno geografsko območje, je zanj endemična. Biosfera (kakršno poznamo) je endemična za planet Zemljo. Nižje sistematske kategorije (redovi, družine, rodovi, vrste, podvrste) so navadno endemične za manjša območja. Endemizem se torej nanaša na fizično ozemlje, ki pa ga lahko poljubno določimo. Šimpanzi so endemični za Afriko, horvatova kuščarica (Lacerta horvathi) za severozahodne Dinaride in sosednje dele Alp, soška postrv za jadransko porečje, modrozelena cepljivka (Homoethrix cerkniensi) za Cerkniško jezero, zobati krapovec (Cyprinodon diabolis) pa za en sam izvir s površino 3m * 20m v severnoameriški puščavi Mojave. |
| lexicalization | slv: endemit |
| Castilian |
| has gloss | spa: Endemismo es un término utilizado en biología para indicar que la distribución de un taxón está limitado a un ámbito geográfico reducido, no encontrándose de forma natural en ninguna otra parte del mundo. Por ello, cuando se indica que una especie es endémica de cierta región, significa que sólo es posible encontrarla de forma natural en ese lugar. |
| lexicalization | spa: Endemismos |
| lexicalization | spa: Endemismo |
| Serbian |
| has gloss | srp: Ендемизам (од = локални) је појава ограниченог распрострањења организама на одређеној, често малој, територији или акваторији . Ендемичне могу бити врсте (најчешћа употреба термина) или било која друга таксономска категорија. Ендемични таксон назива се ендемит . Оне копнене плоче које су се давно одвојиле од осталих дале су могућност за настанак нових врста (и виших таксона), ендемичних за та копна. |
| lexicalization | srp: ендемизам |
| Swedish |
| has gloss | swe: Endemism är inom biologi och ekologi när ett taxon bara förekommer inom ett specifikt område. Endemism kan förutom geografisk utbredning även vara kopplat med avseende på specifika biotoper eller värdväxter och värddjur. Oftast talar man om endemiska arter men det kan även gälla underarter, släkten eller familjer. Generellt har isolerade områden hög endemism men man kan även tala om släkten eller arter som är endemiska för en världsdel eller en faunaregion. |
| lexicalization | swe: endemism |
| Tamil |
| has gloss | tam: உட்பிரதேசத்திற்குரிய உயிரி என்பது, ஒரு குறிப்பிட்ட பூகோளக பகுதிக்குள்ளோ அல்லது ஒரு குறிப்பிட்ட சூழ்நிலைக்குள்ளோ வாழும் ஒரு உயிரியாகும். இத்தகைய உயிரிகள் சூழ்நிலை சீர்கேடால் மிகவும் பாதிப்படையக்கூடியதாகும் ஆதலால் உலகெங்கிலும் உள்ள உட்பிரதேசத்திற்குரிய உயிரிகளை காப்பதற்கு பல்வேறு அரசுகளும் நிறுவனங்களும் பல முயற்சிகளை எடுத்து வருகின்றன. |
| lexicalization | tam: உட்பிரதேசத்திற்குரிய உயிரி |
| Tagalog |
| has gloss | tgl: Ang endemismo ay isang kalagayan o estadong ekolohikal na pagiging kakaiba dahil sa partikular na lokasyong heograpikal, tulad ng espesipikong isla, uri ng habitat, bansa, o iba pang depenidong lugar. Ang pagiging endemiko sa isang lugar ay ibig sabihin na nahahanap lang ito sa iisang parte ng mundo at wala nang iba. Halimbawa, maraming species ng lemur ay endemic lamang sa Madagascar. Ang mga pisikal, klimatiko at mga biolohikal na factors abg umaapekto at puwedeng makadulot endemismo. Halimbawa, ang Orange-breasted Sunbird ay endemiko lamang sa Fynbos, ibig sabihin, ito ay nahahanap lamang sa behetasyong Fynbos sa Timog Amerika. |
| lexicalization | tgl: Endemismo |
| Turkish |
| has gloss | tur: Endemik bitki; bulunduğu bölgenin ekolojik şartları yüzünden yalnızca belirli bölgede yetişen, dünyanın başka yerinde yetişme ihtimali olmayan, yöreye özgü bitki türüdür. |
| lexicalization | tur: Endemik |
| Ukrainian |
| has gloss | ukr: Ендемік (від — місцевий) — термін, яким в біології та біогеографії позначають таксон, представники котрого мають порівняно обмежений ареал. Таким чином, термін «ендемічний» відносно таксону позначає поняття, за смислом протилеже «космополітичному» та «акліматизованому». Поняття «ендемічний» не є тотожним поняттю «аборигенний»: види (або інші таксони), що є аборигенними на деякій території, можуть також зустрічатись і в інших місцях. |
| lexicalization | ukr: Ендеміки |
| lexicalization | ukr: ендемік |
| Venetian |
| has gloss | vec: Al endemismo al è al fenomeno per al qual žerte specie de animai o vegetai i è esclusivi de n žerto teritorio. Anca se, tecnicamente, la parola endemismo se pol doperarla anca par teritori grandi, par es. continenti intieri (come te l caso de i armadilli che i è endemici de l'America), risulta de intaresse i endemismi relativi a areai pižoi come quei de na isola, žerte olte grandi solche qualche km². |
| lexicalization | vec: endemismo |
| Vietnamese |
| has gloss | vie: Đặc hữu là hiện trạng trong sinh thái học khi một loài vật chỉ sinh sống tự nhiên ở một nơi. Địa điểm đó có phân định địa lý rõ ràng như một hòn đảo, hay một hệ sinh thái. |
| lexicalization | vie: đặc hữu |
| Chinese |
| has gloss | zho: 特有種（endemism或endemic species）是指「某一物種因歷史、生態或生理因素等原因，造成其分布僅侷限於某一特定的地理區域或大陸，而未在其他地方中出現」（改寫自姜樂義 nd；Crass 2003）。有些特有種原來就起源於該地區，這些物種因此又可以稱為該地區的固有種或土著種，比如說無尾熊和紅袋鼠，都僅產於澳洲，而未在世界上的其他地方發現過，因此兩者都是澳洲的固有種動物。有些則是從其他地區遷來的，比如說南美洲的駱馬（Lama guanicoe），根據古生物學的資料，它原發生於北美洲，是北美洲的固有種，後來卻在原產地絕滅了，現在的駝馬只分布在南美洲，成為該洲的特有種。 |
| lexicalization | zho: 特有種 |
