| Estonian |
| has gloss | est: Konfutsianism (hiina keeles 儒學; pinyin'is: Rúxué – "õpetlaste koolkond") on Hiinast pärinev Kaug-Ida eetika- ja filosoofiasüsteem, mis sai alguse Kong Fuzi (eestipäraselt Konfutsius) õpetustest. |
| lexicalization | est: Konfutsianism |
| Basque |
| has gloss | eus: Konfuzianismoa (txinera tradizionalez 儒學, erraztutako txineraz 儒学, pinyinez Rúxué), batzuetan Konfuzionismoa ere bai izendatuta, Antzinako Txinako etika eta filosofia sistema da, Konfuzio jakintsu eta filosofo txinatarren irakaspenetatik garatua. Bere helburu nagusia, etika sekularrean gizabanako zibilizatuaren garapena da, zeinek gizarte zibilizatua eta, azkenean, munduko bakea, ekarriko lituzkeen. Pentsamendu ia erlijioso honek eragin itzela izan du Ekialdeko Asian XXI. mendera arte. Europan, batzuen ustetan, konfuzianismoa estatuko erlijiotzat jo dute, ekialdeko Asiako gobernuek konfuzianismoaren bertuteak eta beharrak bultzatu dituztelako. Konfuzianismoen filosofien kanona Lau Liburuak osatzen dute |
| lexicalization | eus: Konfuzianismoa |
| lexicalization | eus: konfuzianismo |
| Persian |
| has gloss | fas: آئین کنفوسیانیسم (Confucianism) توسط کنفوسیوس (Confucius) حکیم و سیاستمدار چینی بنیان گذاری شد که با وجود مقبولیت عامه، پس از چندی از رونق افتاد و جای خود را به آئین بودا داد. |
| lexicalization | fas: کنفوسیانیسم |
| Finnish |
| has gloss | fin: Kungfutselaisuus (儒學, ) on Kiinassa syntynyt oppi, jonka perusti kiinalainen ajattelija Kungfutse. Kungfutselaisuudella ei ole omaa jumaluuskäsitystä, mutta se on silti länsimaissa usein luokiteltu uskonnoksi. Kungfutselaisuuden pyhät tekstit ovat Viisi klassikkoa ja Keskustelut. |
| lexicalization | fin: Kungfutselaisuus |
| lexicalization | fin: kungfutselaisuus |
| lexicalization | fin: konfutselaisuus |
| French |
| has gloss | fra: Le confucianisme, Rújiā (儒家) « école des lettrés » puis Rúxué (儒學) « enseignement des lettrés » , est lune des plus grandes écoles philosophiques, morales, politiques et dans une moindre mesure religieuses de Chine. Elle sest développée pendant plus de deux millénaires à partir de lœuvre attribuée au philosophe Kongfuzi, « Maître Kong » 孔夫子 (551-479 av. J.-C.), connu en Occident sous le nom latinisé de Confucius. Après avoir été confrontée aux écoles de pensée concurrentes pendant la Période des Royaumes combattants et violemment combattue sous le règne de Qin Shi Huang, fondateur du premier empire, elle fut imposée par lempereur Han Wudi (-156 ~-87) en tant que doctrine dÉtat et lest restée jusquà la fondation de la République de Chine (1911). Son influence sur la Chine ainsi que sur le Japon, la Corée et le Viêt Nam est telle quon peut la comparer à celles de Platon et Jésus en Occident. |
| lexicalization | fra: confucianisme |
| Gan Chinese |
| has gloss | gan: 儒家係搦孔子思想做為主要内容嗰一隻哲學思想體系，佢又拕叫做儒教或者孔教。 |
| lexicalization | gan: 儒家 |
| Galician |
| has gloss | glg: O confucionismo ou confucianismo é o conxunto de doutrinas morais e relixiosas predicadas por Confucio entre os séculos VI e V a. C. É unha mestura do culto á natureza (As 5 Montañas sagradas) e ós antepasados. |
| lexicalization | glg: confucianismo |
| Serbo-Croatian |
| has gloss | hbs: Konfučijanstvo ili konfucijanstvo, kineski: 儒家, Pin-jin: Rújiā /Žu-đija/ (bukv. Škola učenjaka) je etički i filozofski sistem utemeljen na učenjima Konfučija (551-479. godine p. n. e.). |
| lexicalization | hbs: Konfucijanizam |
| lexicalization | hbs: Konfučijanizam |
| Hebrew |
| has gloss | heb: קונפוציאניזם (סינית: 儒學, ) - "אסכולת המלומדים" היא פילוסופיה ומערכת ערכים מזרח-אסיאתית אשר במקור פותחה מכתבי קונפוציוס. עד אמצע המאה ה-20 הייתה זו דת המדינה בסין. |
| lexicalization | heb: קונפוציאניזם |
| Hindi |
| has gloss | hin: कुन्फ़्यूशियसी धर्म ( , चीनी : 儒學, अर्थात विद्वानों का आश्रम) चीन का एक प्राचीन और मूल धर्म, दर्शन और सदाचार की विचारधारा है । इसके प्रवर्तक थे चीनी दार्शनिक कुन्फ़्यूशियस ( , चीनी : कुंग-फ़ू-त्सू) , जिनका जन्म 551 ईसापूर्व और मरण 479 ईसापूर्व माना जाता है । |
| lexicalization | hin: कुन्फ़्यूशियसी धर्म |
| Croatian |
| has gloss | hrv: Konfucionizam je filozofija temeljena na učenjima Konfucija (551. pr. Kr. - 479. pr. Kr.), koji je bio važan kineski filozof, veliki učitelj i mudrac, član kineske intelektualne i administrativne elite, čiji su učenici zabilježili njegov nauk o pravilnom ponašanju. Riječ je o složenom sustavu moralnih, socijalnih, političkih i religioznih misli koji je imao veliki utjecaj na kinesku civilizaciju do danas. |
| lexicalization | hrv: Konfucionizam |
| lexicalization | hrv: konfucijanizam |
| Hungarian |
| has gloss | hun: A konfucianizmus (rujia 儒學, ) az i. e. 6. században, Kínában létrejött jelentős filozófiai irányzat, mely Konfuciusz a kínai filozófia egyik legjelesebb alakja,és szentként tisztelt bölcse(Kong Fuzi, Kung Fu-ce) tanításain alapul. Konfuciusz, Lu fejedelemségben, Zou városában (a mai Shandong tartomány területén) született i. e. 551-ben, és i. e. 479-ben halt meg Qufuban, Lu fejedelemség fővárosában, ahol idős korában telepedett le, és alapította meg iskoláját. Konfuciusz közvetlen utódait a mai napig számon tartják és számos templomot emeltek tiszteletére. Konfuciusz szemben állt a taoizmussal, bár az ő világképének középpontjában is a tao áll. Szerinte a taónak nincs mágikus ereje, a tao végzetszerű hatalom, amelyet emberi erő nem befolyásolhat. A tao az emberi magatartást is megszabja. Kívánatos vonásoknak tartja: a jóságot, igazságot, fegyelmezettséget, értelmességet és őszinteséget. |
| lexicalization | hun: konfucianizmus |
| Interlingua (International Auxiliary Language Association) |
| has gloss | ina: Confucianismo (儒家; pinyin: Rújiā) esse un complexe systema de ethic, moral, philosophic, political, e social crednetias lauda moralitate e correcte actiones, create del lectiones del philosopho Confucio e altere philosophos del era. Confucianismo habeva un indelibile effecto al cultura de Asia. Le basic mores de Confucianismo dice que le education esse importante pro le disvellopamento moral del persona pro que le stato pote esser governate per virtues moral, e non leges coercitive. |
| lexicalization | ina: Confucianismo |
| Indonesian |
| has gloss | ind: Agama Khonghucu adalah istilah yang muncul sebagai akibat dari keadaan politik di Indonesia. Agama Khonghucu lazim dikaburkan makna dan hakikatnya dengan Konfusianisme sebagai filsafat. |
| lexicalization | ind: agama Khonghucu |
| lexicalization | ind: Konfusianisme |
| Icelandic |
| has gloss | isl: Konfúsíusismi er kínverskt siðfræði- og heimspekikerfi kennt við Konfúsíus sem var einn af upphafsmönnum þessa heimspeki kerfis á sínum tíma, þ.e. fimmtu til fjórðu öld f.Kr. Helstu einkenni konfúsíusisma er sú að taka skal hefðbundin gildi og aðlaga þau að nútímanum. Margir gagnrýnendur konfúsíusisma telja einmitt að hann boði einungis hefðbundin gildi og að fylgja skuli þeim í hvívetna. |
| lexicalization | isl: Konfúsíusismi |
| Italian |
| has gloss | ita: Il confucianesimo (scuola confuciana, cinese: 儒家, pi mdmfiā; dottrina confuciana, cinese: 儒學/儒学, pinyin: Rúxué) è una delle maggiori scuole filosofiche, morali, politiche e, in qualche misura, religiose della Cina. Si è sviluppato nel corso di due millenni a partire dagli insegnamenti del filosofo Kǒngfūzǐ, il «Maestro Kong» (551-479 a.C.), conosciuto in occidente col nome latinizzato di Confucio. Confucio creò un sistema rituale e una dottrina morale e sociale, che si proponevano di rimediare alla decadenza spirituale della Cina, in unepoca di profonda corruzione e di gravi sconvolgimenti politici . Confucio non volle mai, invece, trattare questioni soprannaturali e che trascendessero lesperienza umana. Nel confucianesimo non c'è alcuno spunto soteriologico e questo rende difficile considerarlo una religione, se non in senso sociologico, come lo ha considerato Max Weber . |
| lexicalization | ita: confucianesimo |
| Javanese |
| has gloss | jav: Konfusianisme (儒家 Pinyin: rújiā "Sekolah para pandhita"), punika aliran ngèlmu ingkang asalipun saking negari Cinten. Inggih punika ngèlmu anggitanipun sang filsuf Kong Hu Cu. Ngèlmu punika ngèlmu etika. |
| lexicalization | jav: Konfusianisme |
| Japanese |
| has gloss | jpn: 儒教（じゅきょう）とは、孔子を始祖とする思考・信仰の体系である。紀元前の中国に興り、東アジア各国で2000年以上に渡って強い影響力を持つ。その学問的側面から儒学（中国語：）、思想的側面からは名教・礼教ともいう。大成者の孔子から、孔教・孔子教とも呼ぶ。中国では、哲学・思想としては儒家思想という。 |
| lexicalization | jpn: 儒教 |
| lexicalization | jpn: 儒学 |
| Kirghiz |
| lexicalization | kir: Конфуцийчилик |
| Korean |
| has gloss | kor: 유교(儒敎)는 중국 춘추 시대 말 공자가 체계화한 사상인 유학(儒學)을 종교적 관점에서 이르는 말이다. 공교(孔敎)라고도 한다. |
| lexicalization | kor: 유교 |
| Latin |
| has gloss | lat: Confucianismus est Sinense ethices et philosophiae systema, evolutum ex doctrina Confucii (551 a.C.n.–479 a.C.n.), sapientis Sinensis. Etenim Confucianismus, de moralitate humana actioneque recta tractans, reapse est multiplex cogitationis moralis, socialis, politicalis, philosophicalis, iam quasi religiosum systema, quod culturam historiamque Asiae Orientalis magnopere movit. |
| lexicalization | lat: Confucianismus |
| Latvian |
| has gloss | lav: Konfūcisms (儒學, ) ir ētiska un filozofiska uzskatu sistēma, kas cēlusies Ķīnā. Šo mācību iedibināja Konfūcijs (tradicionāli 551.-479. g. p. m. ē.), kurš bija slavens gudrais, kā arī nozīmīgs ķīniešu sociālais filozofs. Konfūcisms par valsts ideoloģiju kļuva Haņu dinastijas valdīšanas laikā. Konfūcijs neizgudroja jaunus rīcības principus, bet gan apkopoja un attīstīja paražas, kurās liela loma bija patriarhālai ģimenei, autoritātei, hierarhijai. |
| lexicalization | lav: Konfūcisms |
| Lithuanian |
| has gloss | lit: Konfucianizmas (trad.kin.: 儒學; supapr.: 儒学; pinyin: Rúxué; pažodžiui "intelektualų mokykla") – Kinijoje atsiradusi ir po Rytų Aziją paplitusi etinė ir filosofinė sistema, neretai priskiriama prie religijų. Svarbiausiu autoritetu dažniausiai laikomas VI-V a. pr. m. e. gyvenęs filosofas Konfucijus, kurio vardu doktriną pavadino vakariečiai. |
| lexicalization | lit: Konfucianizmas |
| lexicalization | lit: Kuonfocēnėzmos |
| Literary Chinese |
| has gloss | lzh: 此文所述者先秦之儒家也。欲查後學宜見其文。 |
| lexicalization | lzh: 儒家 |
| Malayalam |
| has gloss | mal: കണ്ഫ്യൂഷനിസം ഒരു പുരാതന ചൈനീസ് ധര്മശാസ്ത്ര-തത്വചിന്താ സമ്പ്രദായമാണ്. ചൈനീസ് തത്ത്വചിന്തകനായ കണ്ഫ്യൂഷസിന്റെ ചിന്തകളില്നിന്നാണ് ഇത് രൂപീകൃതമായത്. ധാര്മികതക്കും നല്ല പ്രവര്ത്തികള്ക്കുമാണ് ഇതില് പ്രാധാന്യം നല്കുന്നത്. ധാര്മിക, സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, തത്ത്വചിന്താപര, മതപര ചിന്തകളുടെ ഒരു സങ്കീര്ണ സമ്പ്രദായമാണ് കണ്ഫ്യൂഷ്യനിസം. കിഴക്കന് ഏഷ്യയുടെ സംസ്കാരത്തിലും ചരിത്രത്തിലും ഇത് വന് സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നു. കണ്ഫ്യൂഷ്യന് മൂല്യങ്ങള്ക്ക് കിഴക്കന് ഏഷ്യന് രാജ്യങ്ങളിലെ സര്ക്കാരുകള് നല്കുന്ന പ്രോത്സാഹനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പലരും ഇതിനെ ആ രാജ്യങ്ങളിലെ ഔദ്യോഗിക മതമായി കണക്കാക്കുന്നു. |
| lexicalization | mal: കൺഫ്യൂഷനിസം |
| Macedonian |
| has gloss | mkd: Конфучијанството (кинеско писмо: 儒学 училиште на научници) е религија што ја основал кинескиот филозоф Конфучиј (551 - 479 п.н.е.) во кинеската покраина Шангтунг. Неговото подучување било во врска со моралот, добродетелта, природата и општественото уредување. Земји и култури кои се под силно влијание на конфучијанството се Кина, Јапонија, Кореа, Тајван, Сингапур и Виетнам. |
| lexicalization | mkd: Конфучијанизам |
| lexicalization | mkd: конфучијанство |
| Malay (macrolanguage) |
| lexicalization | msa: Konfusianisme |
| Mirandese |
| has gloss | mwl: L cunfucionismo (儒學, ) ye un sistema filosófico chinés criado por Kung-Fu-Tzu (Cunfúcio). Antre las preocupaçones de l cunfucionismo stan la moral, la política, la pedagogie i la religion. Coincida puls chineses cumo Junchaio (ansinamientos de l sábios). Fundamentada ne ls ansinamientos de sou mestre, l cunfucionismo ancontrou ua cuntinidade stórica sola. |
| lexicalization | mwl: cunfucionismo |
| Low German |
| has gloss | nds: De Konfuzianismus is ene Philosophie, de vun Konfuzius gründt warr. Konfuzius leevt in Qufu in de noordchineessche Region Shandong. Obschoonst de Konfuzianismus nich as ene Religion gellen laten ward, gifft dat en groten Tempel för hem in Qufu. Ok in anner Öörd gifft dat konfuziaansche Tempels. Dat heet nich, dat dat ene Religion is, män dat kann sien, dat disse Tempels ok to Religionen höörn. Konfuzius harr ene konserwatiewere Lehr denn de tweetgröttste Philosoph in de Historie vun China, Lao-Tzi, wat wahrschienlich so weer wiels Konfuzius utn Nörden vun China weer un Lao-Tzi ut'n Süden. De Konfuzianismus weer för de China as keen anner Lehr wichtig. Disse Lehr warr in de Volksrepubliek China ene Tied lang nich gellen laten. Ok för de Historie vun Korea, Japan, Indonesien, Laos, Vietnam un anner Rebeden weer de Konfuzianismus wichtig. |
| lexicalization | nds: Konfuzianismus |
| Dutch |
| has gloss | nld: Het confucianisme is een Chinees ethisch en filosofisch systeem, dat de leer van Confucius (551 – 479 v.Chr.) volgt. Het confucianisme heeft grote invloed gehad op de geschiedenis en de cultuur van Oost-Aziatische landen tot in de 21ste eeuw. Door de geschiedenis van het Chinese keizerrijk heen was het confucianisme de officiële ideologie en had daardoor grote invloed op de bevolking. |
| lexicalization | nld: Confucianisme |
| Norwegian Nynorsk |
| has gloss | nno: Konfusianisme (kinesisk 儒家) er eit austasiatisk etisk og filosofisk tankesystem, med moralske, sosiale, politiske og religiøse idear. Konfusianismen oppstod i Kina og har hatt vesentleg kulturell innverknad der og i Japan, Korea og Vietnam. |
| lexicalization | nno: konfusianisme |
| Norwegian |
| has gloss | nor: Konfucianismen (儒學, ) regnes som en kinesisk religion, skjønt mange ser på den som en filosofi. |
| lexicalization | nor: Konfucianismen |
| lexicalization | nor: konfucianisme |
| Occitan (post 1500) |
| has gloss | oci: Lo confucianisme (pinyin: Rújiā (儒家) "escòla dels letrats" e mai tard Rúxué (儒學) "ensenhament dels letrats") es un ensem de doctrinas filosoficas, moralas e politicas que se desvolopèron en China durant mai de dos millenis a partir de lòbra atribuida al filosof Kongzi (551-479 ab. J.-C.), conegut en Occident jol nom latinizat de Confuci. Aqueste ensenhament exerciguèt una granda influéncia dins son país dorigina, ont impregnèt totes los domenis de la vida, aital coma en Corèa, Vietnam e Japon. Lo confucianisme sestabliguèt coma una doctrina d’Estat al sègle II abC, e posteriorament sestructurèt coma religion oficiala reelaborada metafisicament al sègle XI: lo neoconfucianisme. |
| lexicalization | oci: confucianisme |
| Polish |
| has gloss | pol: Konfucjanizm (儒學, , lub 儒家, rújiā) – system filozoficzno-religijny zapoczątkowany w Chinach przez Konfucjusza (Kong Fuzi, Kongzi) w V wieku p.n.e., a następnie rozwinięty m.in. przez Mencjusza (konfucjanizm idealistyczny) i Xunzi (konfucjanizm realistyczny) w III wieku p.n.e. Konfucjanizm głosi, że zbudowanie idealnego społeczeństwa i osiągnięcie pokoju na świecie jest możliwe pod warunkiem przestrzegania obowiązków wynikających z hierarchii społecznej oraz zachowywania tradycji, czystości, ładu i porządku. |
| lexicalization | pol: konfucjanizm |
| Portuguese |
| has gloss | por: O confucionismo (儒學, ) é um sistema filosófico chinês criado por Kung-Fu-Tzu (Confúcio). Entre as preocupações do confucionismo estão a moral, a política, a pedagogia e a religião. Conhecida pelos chineses como Junchaio (ensinamentos dos sábios). Fundamentada nos ensinamentos de seu mestre, o confucionismo encontrou uma continuidade histórica única. |
| lexicalization | por: Confucionismo |
| Quechua |
| has gloss | que: Konfusyunismu nisqaqa Konfusi sutiyuq runap kamasqan iñiymi. |
| lexicalization | que: Konfusyunismu |
| Moldavian |
| has gloss | ron: Confucianismul ("Şcoala învăţaţilor"; sau 孔教 Kŏngjiào, "") este un sistem filozofic chinez care s-a dezvoltat iniţial din învăţăturile înţeleptului Confucius. Tratatul acestuia se numeşte Analecte. |
| lexicalization | ron: Confucianism |
| Russian |
| has gloss | rus: Конфуцианство (кит. трад. 儒學, упр. 儒学, пиньинь Rúxué, палл. жу сюэ) — китайское этико-политическое учение, приписываемое Конфуцию (551—479 до н. э.). В Китае это учение известно под названием 儒 или 儒家 （то есть «Школа образованных людей»）; таким образом традиция никогда не возводила данное этико-политическое учение к деятельности одного-единственного мыслителя. Тем не менее, выделение конфуцианства в качестве отдельного учения непосредственно связывается с именем одного философа, который за пределами Китая известен под именем Конфуций. |
| lexicalization | rus: конфуцианство |
| Yakut |
| has gloss | sah: Конфуцианизм (кытайдыы 儒家) диэн Кытай этика уонна философия системата, Конфуций үөрэтиилэриттэн үөскээбитэ. Тутаах өйдөбүллэринэн буолаллар үтүө эр, киһиэхэ амарах санаа уонна дуом сиэрдэрэ. Конфуцианизм Илин Азия дойдуларын култуураларыгар улахан дьайыылаах. |
| lexicalization | sah: Конфуцианизм |
| Sicilian |
| has gloss | scn: Lu Cunfucianismu è dda riliggiuni o sistema di pinseru ca si basa supra li nzignamenti di Cunfuciu, pinsaturi e filòsufu cinisi nasciutu nta lu 551 a.C. a Zou, ntô Regnu di Lu (attuali Shandong), e mortu nta lu 479 a.C.. Lu Cunfucianismu è prisenti specialmenti ntâ Cina, Corea e Giappuni. |
| lexicalization | scn: Cunfucianismu |
| Slovak |
| has gloss | slk: Konfucianizmus = konfuciánstvo je filozofický smer - jedna z dvoch vetví osobitného čínskeho polonáboženského kultu univerza a občianskych cností; prúd čínskej filozofie spájaný s osobou Konfucia, ktorý už nezastáva vieru vo viacerých bohov, vyhýba sa metafyzickým otázkam, pestuje skôr občiansky kult a moralistné normovanie vlastností užitočných pre štát. Vytvoril rôzne právne a filozofické školy. |
| lexicalization | slk: Konfucianizmus |
| Slovenian |
| has gloss | slv: Konfucijanstvo ali konfucianizem je vzhodnoazijska filozofska smer, ki jo je uvedel kitajski modrec in filozof Konfucij. |
| lexicalization | slv: Konfucionizem |
| Castilian |
| lexicalization | spa: Confucianismo |
| Serbian |
| has gloss | srp: Конфучијанство или конфуцијанство, кинески: 儒家, Пин-јин: Rújiā /Жу-ђија/ (букв. Школа учењака) је етички и филозофски систем утемељен на учењима Конфучија (551-479. године п. н. е.). |
| lexicalization | srp: Конфучијанизам |
| lexicalization | srp: Конфучијанство |
| Swedish |
| has gloss | swe: Konfucianism är en av Kinas tre klassiska religioner eller filosofier. Konfucianismen är i högsta grad en statsideologi, och starkt hierarkisk (till skillnad från daoismen och buddhismen). Konfucianismen lägger framförallt stor vikt vid de (vid instiftandet) traditionella kinesiska sederna, som anses viktiga för ett gott samhälle, en god moral, och ett gott liv. |
| lexicalization | swe: konfucianism |
| Tamil |
| has gloss | tam: கொன்பியூசனியம் என்பது, சீன மெய்யியலாளரான கன்பியூசியஸ் என்பவருடைய போதனைகளில் இருந்து வளர்த்தெடுக்கப்பட்ட நன்னெறி, மெய்யியல் என்பன சார்ந்த ஒரு வாழ்க்கை முறையாகும். இது மனிதனின் ஒழுக்கம், சரியான செயல்கள் என்பவற்றில் கவனம் செலுத்துகின்றது. கன்பியூசியனியம், கிழக்காசியப் பண்பாட்டிலும், வரலாற்றிலும் பெரும் தாக்கங்களை ஏற்படுத்திய, ஒழுக்கம், சமூகம், அரசியல், மற்றும் மெய்யியல் சிந்தனைகளைக் கொண்ட ஒரு முறைமையாகும். |
| lexicalization | tam: கொன்பியூசனியம் |
| Tagalog |
| has gloss | tgl: Ang Konpusyanismo (Ingles: Confucianism; Tsino: 儒家; pinyin: rú jiā) ay isang sinaunang sistemang pang-etika at pampilosipiyang Tsino na unang pinaunlad mula sa mga turo ni Confucius, isang sinauang paham at pilosopong Tsino. Itinuturo nito ang tao ay sadyang itinulak ng tadhana upang makisalamuha sa kapwa tao sa lipunan. Kaya ang mga abnormal lamang at ang hindi "natural" na tao ang namumuhay sa labas ng mga pamayanan. Ang pakikisalamuha sa kapwa tao ang pinakamahalaga upang mabuhay sapagkat sa lipunan lamang malalaman ng tao sa lipunan ay tinatawag na "jen". Ipinaliwanag ang salitang ito bilang "pagiging mabuti at mapagbigay sa nangangailangan", "simpatya", "pusong makatao" at "makatuwid na kaugalian". |
| lexicalization | tgl: Konpusyanismo |
| Thai |
| has gloss | tha: ลัทธิขงจื๊อ (Confucianism) เป็นศาสนาหรือลัทธิ ที่มีขงจื๊อ (551 - 479 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นผู้วางรากฐานให้กับลัทธิขงจื๊อที่มุ่งแก้ไขปัญหาการเมืองและสังคมของจีนในสมัยจลาจล โดยเน้นให้มนุษย์อยู่ร่วมกันในสังคมด้วยความสงบสุขเรียบร้อย ทั้งนี้จะถือหลักการเรื่องมนุษยธรรมและจารีตประเพณี ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานของหลักแห่งสัมพันธภาพ 5 ประการ ได้แก่ เมตตาธรรม มโนธรรม จริยธรรม สัตยธรรม ปัญญาธรรม (สอดคล้องกับหลักศีล 5 ของพุทธศาสนา)มีบุคคลบางคนกล่าวว่า ศาสนาขงจื๊อเป็นระบบศีลธรรมหรือหน้าที่พลเมืองดีมากกว่าศาสนา เพราะขงจื๊อมิได้ส่งเสริมให้มีความเชื่อถือในพระเจ้าที่เป็นตัวตน หรือการสวดอ้อนวอน ตลอดจนการบูชาพระผู้เป็นใหญ่ แม้ขงจื๊อจะสอนหนักไปทางจริยธรรมและหน้าที่พลเมืองดี แต่หนังสือบางเล่มที่ขงจื้อแต่งไว้ก็ได้กล่าวถึงเทพเจ้า และอำนาจของเทพเจ้าที่มีอยู่เหนือโลก เช่นคัมภีร์อี้จิง หรือคัมภีร์ว่าด้วยความเปลี่ยนแปลงได้กล่าวถึง ซ่างตี้ หรือเซี่ยงตี่ ซึ่งเป็นผู้สร้างโลก เป็นที่น่าสังเกตว่า ขงจื๊อ เขียนคัมภีร์อี้จิง อันว่าด้วยจักรวาลและการสร้างโลกนั้น เป็นเพียงการรวบรวมความเชื่อของเก่าที่มีมาดั้งเดิมเกี่ยวกับการสร้างโลก... |
| lexicalization | tha: ลัทธิขงจื๊อ |
| Turkish |
| has gloss | tur: Konfüçyüsçülük eski bir Çin ahlâkı ve Çin felsefesi sistemi olup başlangıçta bilgin Konfüçyüsün öğretilerinden yola çıkarak gelişmiştir. Ağırlığı insan ahlâklı ve iyi amellerdedir. Konfüçyüsçülük ahlâk, sosyal, politik, felsefî ve sözde dinsel düşüncelerden oluşan karmaşık bir sistem olup Doğu Asyanın kültürü ve târihi üzerinde muazzam etkisi olmuştur. Batıdaki bâzı kaynaklar, hükûmetlerin bu inanışı târih boyunca uzun süreler desteklemelerinden dolayı Konfüçyüsçülükü Doğu Asyadaki devletlerin "devlet dîni" olarak görmüşlerdir. |
| lexicalization | tur: Konfüçyusçülük |
| lexicalization | tur: Konfüçyüsçülük |
| Ukrainian |
| has gloss | ukr: Конфуціа́нство — стародавня китайська філософська школа, згодом впливова філософсько-релігійна течія, основа китайського способу життя, принцип організації суспільства. Засновник — китайський філософ Конфуцій (551—479 рр. до н. е.). Спираючись на давні традиції, Конфуцій розробив концепцію ідеальної людини, якій притаманні гуманність, почуття обовязку, повага до старших, любов до людей, скромність, справедливість, стриманість тощо. Проповідуючи ідеальні стосунки між людьми, в сімї та в державі, Конфуцій виступав за чіткий ієрархічний розподіл обовязків між членами суспільства. Конфуціанство вважало основою соціального устрою моральне самовдосконалення індивіда й дотримання норм етикету, проголошувало владу правителя священною, а метою державного управління — інтереси народу. З II ст. до н. е. і до XX ст. конфуціанство було офіційною державною ідеологією Китаю. Нині позиції конфуціанства дещо ослабли під тиском європейських філософських ідей. В різний час конфуціанство поширювалося в Японії, Вєтнамі, Кореї. |
| lexicalization | ukr: конфуціанство |
| Urdu |
| lexicalization | urd: کنفیوشس مت |
| Vietnamese |
| has gloss | vie: Nho giáo, còn được gọi là Khổng giáo, là một hệ thống đạo đức, triết lý và tôn giáo do Khổng Tử phát triển để xây dựng một xã hội thịnh trị. Nho giáo rất phát triển ở các nước châu Á là Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, và Việt Nam. Những người thực hành theo các tín điều của Nho giáo được gọi là các nhà Nho. |
| lexicalization | vie: Nho giáo |
| Võro |
| has gloss | vro: Konfutsianism om hiina eetilinõ ja filosoofilinõ süstem, miä tekkü hiina filosoofi Konfutsiusõ (Kǒng Fūzǐ, 551–478 i.m.a.) opõtuisist. Konfutsianismil om väega pall'o mõotanuq Hummogu-Aasia (Hiina, Korea, Taivan, Vietnam, Singapur) kultuuri ja aoluku. |
| lexicalization | vro: Konfutsianism |
| Waray (Philippines) |
| has gloss | war: An Confucianismo amo an usa ka pilosopiya base han mga tutdo ni Confucius(511 BC - 479 BC), usa ka importante nga pilosopo Tsino. |
| lexicalization | war: Confucianismo |
| Yue Chinese |
| has gloss | yue: 儒家（Confucianism）係一種哲學思想體系，由孔仲尼提出，亦有以呢種哲學做類宗敎，叫儒敎或者孔敎。個哲學涉及政治、道德、社會。喺東亞各國之中好有影響力。 |
| lexicalization | yue: 儒家 |
| Chinese |
| has gloss | zho: 儒家思想，又称儒学、儒家學說，或稱為儒教但並非指宗教，或以其为宗教而称之为儒教 。儒家思想奉孔子为宗师，所以又有稱為孔子學說，是对中国以及東方文明发生过重大影响并持续至今的意识形态，也有學者認為儒家思想是以人為中心的宗教 。儒家经典形成于孔子时代，但是不同时代对儒家经典的解读有很大的不同，因此很难对儒家思想下一个面面俱到的定义。儒家实质上可说是社会伦理学与社会管理学，或是宗教的伦理学诠释，但不是宗教的本身。明清两代朝廷将宋代形成的程朱理学定为官学，形成流传至今的儒家主流。 |
| lexicalization | zho: 儒家 |
