| Information | |
|---|---|
| has gloss | (noun) a region of space resulting from the collapse of a star; extremely high gravitational field black hole |
| has gloss | eng: According to the general theory of relativity, a black hole is a region of space from which nothing, including light, can escape. It is the result of the deformation of spacetime caused by a very compact mass. Around a black hole there is an undetectable surface which marks the point of no return, called an event horizon. It is called "black" because it absorbs all the light that hits it, reflecting nothing, just like a perfect black body in thermodynamics. Under the theory of quantum mechanics black holes possess a temperature and emit Hawking radiation. |
| lexicalization | eng: Black Holes |
| lexicalization | eng: black hole |
| lexicalization | eng: Black-holes |
| lexicalization | eng: Black-hole |
| lexicalization | eng: Blackholes |
| lexicalization | eng: Blackhole |
| subclass of | (noun) the extended spatial location of something; "the farming regions of France"; "religions in all parts of the world"; "regions of outer space" region, part |
| Note: 55 other instance(s) ommited in the following list | |
| has instance | e/Apparent horizon |
| has instance | e/BTZ black hole |
| has instance | e/Black hole electron |
| has instance | e/Black hole information paradox |
| has instance | e/Black holes in fiction |
| has instance | e/Blandford-Znajek process |
| has instance | e/Boyer-Lindquist coordinates |
| has instance | e/Charged black hole |
| has instance | e/Cosmic censorship hypothesis |
| has instance | e/Extremal black hole |
| has instance | e/GCIRS 13E |
| has instance | e/GRO J0422+32 |
| has instance | e/Gullstrand-Painleve Metric |
| has instance | e/Hawking radiation |
| has instance | e/Holographic principle |
| has instance | e/Immirzi parameter |
| has instance | e/Kugelblitz (astrophysics) |
| has instance | e/List of black holes |
| has instance | e/Near-extremal black hole |
| has instance | e/Optical black hole |
| has instance | e/Penrose process |
| has instance | e/Penrose–Hawking singularity theorems |
| has instance | e/Primordial black hole |
| has instance | e/Reissner-Nordstrom metric |
| has instance | e/Rotating black hole |
| has instance | e/Schwarzschild metric |
| has instance | e/Spaghettification |
| has instance | e/Surface gravity |
| has instance | e/es/Agujero negro primordial |
| has instance | e/fr/1A 0620-00 |
| has instance | e/fr/Constante de Carter |
| has instance | e/fr/Metrique de Kruskal-Szekeres |
| has instance | e/fr/Oscillations quasi-périodiques |
| has instance | e/it/Buco nero di Planck |
| has instance | e/it/LMC X-3 |
| has instance | e/ja/ブラックホール唯一性定理 |
| has instance | e/ja/中間質量ブラックホール |
| has instance | e/ja/恒星ブラックホール |
| has instance | e/pl/Ergoobszar |
| has instance | e/pl/Ergosfera |
| Meaning | |
|---|---|
| Afrikaans | |
| has gloss | afr: n Swartkolk (ook swartgat, swaartekragput en gravitasiekolk) is n konsentrasie van massa wat só groot is dat die swaartekrag alles verhoed om te ontsnap, selfs ligstrale, derhalwe die naam "swart". Daar is natuurlik nie werklik n gat in swartkolke in die gewone sin van die woord nie, maar verwys eerder na n gebied in die ruimte waaruit niks kan terugkeer nie. |
| lexicalization | afr: gravitasiekolk |
| lexicalization | afr: swaartekragput |
| lexicalization | afr: swartkolk |
| lexicalization | afr: Swart kolk |
| lexicalization | afr: swartgat |
| Arabic | |
| has gloss | ara: الثقب الأسود هي منطقة في الفضاء، عبارة عن كتلة كبيرة في حجم صغير تسمى الحجم الحرج بالنسبة لهذه الكتلة، حيث تبدأ المادة بالانضغاط تحت تأثير جاذبيتها الخاصة ويحدث فيها انهيار من نوع خاص هو الانهيار بفعل الجاذبية ،و ذلك ينتج عن القوة العكسية للانفجار حيث أن هذه القوة تضغط النجم وتجعله صغيرًا جدًا وذا جاذبية قوية خارقة، ويزداد تركيز الكتلة أي كثافة الجسم (نتيجة تداخل جسيمات ذراته وإنعدام الفراغ البيني بين الجزيئات)، وتصبح قوّة جاذبيته قوّية إلى درجة لا يمكن لأي جسم يمر بمسافة قريبة منه أن يفلت من جاذبيتهُ مهما بلغت سرعته وبالتالي يزداد كمّ المادة الموجودة في الثقب الأسود، وبحسب النظرية النسبية العامة لـأينشتاين فإن الجاذبية تقوّس الفضاء الذي يسير الضوء فيه بشكل مستقيم بالنسبة للفراغ، وهذا يعني أن الضوء ينحرف تحت تأثير الجاذبية، أما الثقب الأسود فإنه يقوس الفضاء إلى حد يمتص الضوء المار بجانبه بفعل الجاذبية، وهو يبدو لمن يراقبه من الخارج كأنه منطقة من العدم إذ لا يمكن لأي إشارة أو معلومة أو موجة أو جسيم الافلات من منطقة تأثيره فيبدو بذلك أسود. |
| lexicalization | ara: ثقب أسود |
| lexicalization | ara: ثقوب سوداء |
| Aragonese | |
| has gloss | arg: En astronomía, un forato negro ye un astro u ocheto zeleste con una densidat tal que a suya fuerza grabitatoria ye tan zereña que a belozidat descape ye superior á la belozidat da luz. Por tanto, cosa que se trobe aintro do suyo orizont descaizimientos puet eslampar-ne, eszeuto á trabiés do efeuto túnel cuantico (radiazión de Hawking). O termín "forato negro" no sha dentender como un "forato" en o sentito usual do termín sino como una rechión do espazio da cuala res no puet eslampar, ni sisquiera la luz. Por iste motibo li'n diz "negros". |
| lexicalization | arg: forato negro |
| Asturian | |
| has gloss | ast: Un furacu prietu o fueyu prietu ye una rexón finita del espaciu-tiempu fecha por un gran batarute de masa caltenida n'ella, con pergrande aumentu de la densidá, lu que afita un campu gravitatoriu del que nenguna partícula material, nin de lluz, pue afuxir. |
| lexicalization | ast: Furacu prietu |
| lexicalization | ast: fueyu prietu |
| lexicalization | ast: furacu prietu |
| Azerbaijani | |
| has gloss | aze: Qara çuxur (sözü ilk dəfə 1968 ildə Amerika astronomu Con Uiller tətbiq etmişdir) ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə görə hər hansı cisim güclü sıxılarkən yaranan obyekt. Bu zaman cazibə sahəsi o qədər güclü olur ki, işığı, ümumiyyətlə şüalanmanı və ya hissəcikləri buraxmır. Cisim bütün istiqamətlərdə qravitasiya radiusundan kiçik ölçüyədək sıxıldıqda qara çuxur yaranır. Qara çuxurun (hansı cisimdən yaranmasından asılı olmayaraq) xarici qravitasiya sahəsi kütlə, hərəkət miqdarı momenti və elektrik yükü ilə təyin edilir. Qara çuxurun ətrafında - güclü qravitasiya sahəsində fəzanın həndəsəsi qeyri-Evklid həndəsəsidir, zaman isə belə cazibə sahəsi olmayan yerə nisbətən yavaşıyır. Qara çuxur hərəkət miqdarı momentinə malikdirsə, onun yaxınlığındakı bütün cisimlər qara çuxur ətrafına fırlanma hərəkətinə cəlb edilmiş olur. Maddə və şüa qara çuxura ancaq daxil ola bilər, oradan isə çixa bilməz. Kənar müşahidəçi qara çuxura düşən maddədə nə baş verdiyini heç vaxt bilmir. |
| lexicalization | aze: Qara dəlik |
| lexicalization | aze: qara dəlik |
| lexicalization | aze: qara çuxur |
| Belarusian | |
| has gloss | bel: Чорная дзірка – астрафізычны аб'ект, які стварае настолькі вялікую сілу прыцягненьня, што аніякія як заўгодна хуткія часткі ня могуць вырвацца зь яе паверхні. Пошукі чорных дзірак у Сусьвеце – адно з актуальных заданьняў астрафізыкі. Дапушчаюць, што чорныя дзіркі могуць быць нябачнымі кампанэнтамі некаторых падвойных сыстэмаў. Выявіць іх пры гэтым можна па рэнтгенаўскім выпраменьваньні, якое ўзьнікае ў выніку ператоку газу на чорную дзірку з суседняй (звычайнай) зоркі. Дапушчаюць таксама, што ў ядрах актыўных Галяктык і квазарах могуць быць зьверхмасіўныя чорныя дзіркі. |
| lexicalization | bel: Чорная дзірка |
| Bengali | |
| has gloss | ben: কৃষ্ণ বিবর বা ব্ল্যাক হোল(Black Hole) মহাবিশ্বের অস্তিত্ব ও প্রকৃতি বিষয়ক একটি বহুল প্রচলিত ধারণা। এই ধারণা অনুযায়ী কৃষ্ণ বিবর মহাবিশ্বের এমন একটি বস্তু যা এত ঘন সন্নিবিষ্ট বা অতি ক্ষুদ্র আয়তনে এর ভর এত বেশি যে এর মহাকর্ষীয় শক্তি কোন কিছুকেই তার ভিতর থেকে বের হতে দেয় না, এমনকি তাড়িতচৌম্বক বিকিরণকেও (যেমন: আলো) নয়। প্রকৃতপক্ষে এই স্থানে সাধারণ মহাকর্ষীয় বলের মান এত বেশী হয়ে যায় যে এটি মহাবিশ্বের অন্য সকল বলকে অতিক্রম করে। ফলে এ থেকে কোন কিছুই পালাতে পারে না। অষ্টাদশ শতাব্দীতে প্রথম তৎকালীন মহাকর্ষের ধারণার ভিত্তিতে কৃষ্ণ বিবরের অস্তিত্বের বিষয়টি উত্থাপিত হয়। |
| lexicalization | ben: কৃষ্ণ বিবর |
| lexicalization | ben: কৃষ্ণবিবর |
| lexicalization | ben: কৃষ্ণগহ্বর |
| Bosnian | |
| has gloss | bos: Crna rupa je nebesko tijelo koncentrisano od mase s gravitacionim poljem tako jakim da čak i izlazna brzina iz najbližih tačaka prekoračuje brzinu svjetlosti. To znači da ništa, pa čak ni svjetlost, ne može izaći iz njene gravitacije, te joj otuda i naziv crna. Termin "crna rupa" je široko rasprostranjen, čak iako se ne odnosi na rupu u svakidašnjem smislu riječi, već prije na kosmičku oblast iz čega se ništa ne može vratiti. Teoretski crne rupe mogu biti bilo koje veličine, od mikroskopskih do onih veličine opservabilnog Svemira. |
| lexicalization | bos: Crna rupa |
| lexicalization | bos: Crne rupe |
| lexicalization | bos: crna rupa |
| Breton | |
| has gloss | bre: En astrofizik, un toull du zo un draez zo bras he zolz ha ken kreñv he fark gravitadur ma vir ouzh kement seurt danvez pe skin da dechout dioutañ. An hevelep traezoù ne skignont ket gouloù eta hag abalamour da se ez int du. Setu eus pelech e teu o anv. Deskrivet eo bet an toulloù du e damkaniezh ar relativelezh hollek. Nhaller ket evezhiañ anezhe war-eeun, met meur a zoare evezhiañ dieeun e hirderioù gwagennoù disheñvel zo bet lakaet war-sav hag a-drugarez dezhe e challer studiañ an anadennoù a zegasont en o endro. Tommet e vez an danvez zo sunet gant un toull du pergen betek gwrezverkoù bras-kenañ kent bezañ lonket hag abalamour da se e skign kalz skinoù X. Memes ma ne vez ket skignet skinoù gant an toulloù du dreze o-unan, e c'haller dizoloiñ anezhe eta dre berzh o levezon war o endro. Bezañs an toulloù du zo asur evit hogos holl gumuniezh ar skiantourien a bled gant an dachenn-se (Astrofizikourien ha Fizikourien damkanourien). |
| lexicalization | bre: toull du |
| Bulgarian | |
| has gloss | bul: Черната дупка е струпване на огромна маса в малък обем с толкова силно гравитационно поле, че втора космическа скорост е по-голяма от тази на светлината. Поради това дори и светлината не е в състояние да преодолее тази гравитация, оттам и името „черна“ дупка. В рускоезичната литература се нарича още „колапсар“, понеже на руски придобива неприлично звучене. Наименованието е широко разпространено, въпреки че не става дума за „дупка“ в обичайния смисъл, а по-скоро за област в пространството, която поглъща всичко в непосредствена близост и нищо не може да я напусне след това. |
| lexicalization | bul: черна дупка |
| Catalan | |
| has gloss | cat: En astronomia, un forat negre és un astre o objecte celeste amb una densitat tal que la seva força gravitatòria és tan forta que la velocitat descapament és superior a la velocitat de la llum. Per tant, res que es trobi dins del seu horitzó desdeveniments pot escapar-ne, excepte a través de lefecte túnel quàntic (radiació de Hawking). El terme "forat negre" no sha dentendre com un "forat" en el sentit usual del terme sinó com una regió de lespai de la qual res no pot escapar, ni tan sols la llum. Per aquest motiu se'ls anomena "negres". |
| lexicalization | cat: forat negre |
| lexicalization | cat: Forat Negre |
| lexicalization | cat: Forats negres |
| Czech | |
| has gloss | ces: Černá díra je objekt natolik hmotný, že jeho gravitační pole je v jisté oblasti prostoročasu natolik silné, že žádný objekt včetně světla nemůže tuto oblast opustit. Černá díra byla teoreticky předpovězena v obecné teorii relativity publikované v roce 1915 Albertem Einsteinem. Protože ji není možno pozorovat přímo, nemůžeme stanovit korektně nic jako její datum objevu. Avšak můžeme s určitostí říci, že prvním vážným a dnes již prokázaným kandidátem se stala v roce 1971 hvězda v binárním systému v souhvězdí Labutě kryjící se s rentgenovým zdrojem Cygnus X-1 . Bylo zjištěno, že jde o těleso které má příliš velkou hmotu na to, být neutronovou hvězdou. Další efekty spojené s pozorováním, především rentgenové záření, bylo v perfektní shodě s teoretickou predikcí černé díry. Dnes považujeme za obecně prokázáno, že černé díry se nachází v centrech galaxií, aktivních galaktických jádrech, kvasarech i v centrech některých kulových hvězdokup . |
| lexicalization | ces: černá díra |
| lexicalization | ces: Černé díry |
| Central Kurdish | |
| has gloss | ckb: چاڵە ڕەشەکان (بە ئینگلیزی: Black hole) بریتین لەو بۆشاییانەی کە لە گەردوندا بە شێوەی چاڵێکی ڕەش دەردەکەون و توانای راکێشانی ھەر شتێکیان ھەیە بۆ ناو سکی خۆیان کە لە نزیکیانەوە تێپەڕبن ھەرچەندە ئەو تەنە بە سەدەھا جار لە خۆشیان گەورەتر بێت. |
| lexicalization | ckb: چاڵی ڕەش |
| Mandarin Chinese | |
| lexicalization | cmn: 黑洞 |
| lexicalization | cmn: hēi dong |
| Danish | |
| has gloss | dan: Et sort hul er en samling af masse så stor/tæt, så end ikke elektromagnetiske bølger (f.eks. radiobølger og lys) kan udsendes fra dens "overflade". |
| lexicalization | dan: sort hul |
| lexicalization | dan: Sort hul |
| German | |
| has gloss | deu: Als Schwarzes Loch bezeichnet man ein astronomisches Objekt, dessen Gravitation so hoch ist, dass die Fluchtgeschwindigkeit für dieses Objekt ab einer gewissen Grenze, dem Ereignishorizont, höher liegt als die Lichtgeschwindigkeit. |
| lexicalization | deu: Schwarzes Loch |
| lexicalization | deu: schwarzes Loch |
| Modern Greek (1453-) | |
| has gloss | ell: Μαύρη τρύπα είναι μια συγκέντρωση μάζας σημαντικά μεγάλης ώστε η δύναμη της βαρύτητας να μην επιτρέπει σε οτιδήποτε να ξεφεύγει από αυτή, παρά μόνο μέσω κβαντικής συμπεριφοράς. Το βαρυτικό πεδίο είναι τόσο δυνατό, ώστε η ταχύτητα διαφυγής κοντά του ξεπερνά την ταχύτητα του φωτός. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ότι τίποτα, ούτε καν το φως, δεν μπορεί να ξεφύγει από τη βαρύτητα της μαύρης τρύπας, εξ ου και η λέξη «μαύρη». Ο όρος μαύρη τρύπα (black hole) είναι ευρύτατα διαδεδομένος και επινοήθηκε το 1967 από τον Αμερικανό αστρονόμο και θεωρητικό φυσικό Τζον Χουίλερ (John Wheeler). Δεν αναφέρεται σε τρύπα με τη συνήθη έννοια (οπή), αλλά σε μια περιοχή του χώρου, από την οποία τίποτα δεν μπορεί να επιστρέψει. |
| lexicalization | ell: μαύρη τρύπα |
| lexicalization | ell: μάυρη τρύπα |
| lexicalization | ell: μελανή οπή |
| Esperanto | |
| has gloss | epo: Nigraj truoj estas kosmaj objektoj, kies kerno kunfalis. En tia astro kompakta la tuta materio kunfalis al tiom densa formo, ke ĝia enorma gravito baras eĉ la proprajn lumradiojn. Do ĝi ne povas elsendi lumon kaj estas nigra. Ĝia gravito povas reteni ĉiajn objektojn ĉirkaŭajn, kiuj aliras ĝin kirle. Laŭ la teorio de relativeco nenio povas eliri la nigran truon (ekzemplo: se iu sendus iom da lumo al la nigra truo, la lumo reflektiĝus neniam, ĉar la gravito estas tro enorma). Ili ne estas direkte observeblaj, sed kelkaj nedirektaj teknikoj laŭ diversaj ondolongoj estis konceptitaj kaj permesas studi la fenomenojn naskatajn en la ĉirkaŭaĵoj. Ekzemple: la materio altirata al nigra truo estas varmigita je tre alta temperaturo, tio, kiu estigas elsendon de Ikso-radioj; la ruĝenŝoviĝo de steloj turniĝantaj ĉirkaŭen helpas koni la movojn de tiuj steloj, konsekvence la mason de la nigra truo. |
| lexicalization | epo: nigra truo |
| lexicalization | epo: Nigra Truo |
| lexicalization | epo: Nigraj truoj |
| Estonian | |
| has gloss | est: Must auk on ruumipiirkond (objekt), mille gravitatsioon on nii suur, et ei miski , isegi valgus, ei pääse sellest välja. Seda tekitab piisavalt suure massi olemasolu piiratud ruumiosas. Must auk koosneb kahest osast, milleks on singulaarsus ja sündmuste horisont. |
| lexicalization | est: must auk |
| Basque | |
| has gloss | eus: Zulo beltza dentsitate ikaragarri handia duen objektu astronomikoa da. Grabitate indarra oso handia da, ihes-abiadura argiaren abiadura baino handiagoa delarik. Beraz, ezerk ere ezin dio bere grabitate indarrari ihes egin, horrats izenaren jatorria. |
| lexicalization | eus: zulo beltz |
| Persian | |
| has gloss | fas: بنابر نظریه نسبیت عام سیاهچاله ناحیهای از فضا است که میدان گرانشی فوق العاده بالایی دارد بطوریکه هیچ چیز حتی نور نمیتواند از میدان گرانشی آن بگریزد. در سیاهچاله ناحیهای به نام افق رویداد وجود دارد که هیچ چیزی بعد از عبور از آن نمیتواند به بیرون برگردد و یا به عبارت دیگر بلعیده میشود.این یکی از اسرار سیاهچاله هاست که دانشمندان روی چگونگی آن به پژوهش میپردازند. «سیاه» نامیده میشود چون همه نوری که به داخل آن راه مییابد را به دام میاندازد دقیقا مانند مفهوم جسم سیاه در ترمودینامیک. یک سیاهچاله برخلاف درون نامرئی اش میتواند حضور خود را از راه کنش و واکنش با محیط پیرامون نشان دهد. ما از طریق دیدن حلقهٔ تجمعی و یا یک گروه از ستارهها که به دور یک ناحیه تاریک و خالی در حال گردش اند میتوانیم به حضورشان پی ببریم. |
| lexicalization | fas: سیاهچاله فضایی |
| lexicalization | fas: سیاهچالهها |
| lexicalization | fas: سیاهچاله |
| lexicalization | fas: سیاهچاله |
| Finnish | |
| has gloss | fin: Musta aukko on massakeskittymä, jonka painovoima on niin suuri, että sen pakonopeus ylittää valonnopeuden. Tällöin edes valo ei pääse pakenemaan sieltä, ja kohde näyttää mustalta. Ensimmäisenä termiä musta aukko käytti vuonna 1967 John Wheeler, mutta jo vuonna 1784 englantilainen geologi John Michell pohti ajatusta, ja häneltä luultavasti sai vaikutteita Laplace, joka teoksessaan Exposition du système du Monde (Maailmanjärjestelmän esitys, 1796) esitti maininnan ”taivaankappaleesta, jonka vetovoima voisi olla niin suuri, että valo ei voi virrata siitä ulos”. Professori Stephen Hawkingin esittämän teorian mukaan musta aukko on eräänlainen reikä aika-avaruudessa. |
| lexicalization | fin: musta aukko |
| lexicalization | fin: Musta-aukko |
| lexicalization | fin: Mustat aukot |
| French | |
| has gloss | fra: En astrophysique, un trou noir est un objet massif dont le champ gravitationnel est si intense qu’il empêche toute forme de matière ou de rayonnement de s’en échapper. De tels objets n’émettent donc pas de lumière et sont alors noirs. Les trous noirs sont décrits par la théorie de la relativité générale. Ils ne sont pas directement observables, mais plusieurs techniques d’observation indirecte dans différentes longueurs d’ondes ont été mises au point et permettent d’étudier les phénomènes qu’ils induisent sur leur environnement. En particulier, la matière qui est happée par un trou noir est chauffée à des températures considérables avant dêtre engloutie et émet de ce fait une quantité importante de rayons X. Ainsi, même si un trou noir német pas lui-même de rayonnement, il peut néanmoins être détectable par son action sur son environnement. L'existence des trous noirs est une certitude pour la quasi-totalité de la communauté scientifique concernée (astrophysiciens et physiciens théoriciens). |
| lexicalization | fra: trou noir |
| lexicalization | fra: Trou noir |
| Western Frisian | |
| has gloss | fry: In swart gat is in bysûnder soart objekt yn it hielal, dêr't as gefolch fan it sterke swiertekrêftsfjild gjin ljocht of matery fuort kin ûntsnappe. |
| lexicalization | fry: Swart gat |
| Irish | |
| has gloss | gle: Is é is poll dubh nó dúpholl ann ná réigiún sa spás-am a bhfuil a réimse imtharraingthe chomh láidir is nach féidir don tsolas féin éalú as. Go bunúsach, is toradh matamaiticiúil do theoiric na coibhneasachta ginearálta (an leagan fairsingithe de theoiric coibhneasachta Einstein) é an dúpholl, ach tá na réalteolaithe i ndiaidh sonrú a chur i gcuid mhaith réadanna aisteacha sa spás a d'fhéadfadh a bheith ina ndúphoill. |
| lexicalization | gle: Dúphoill |
| lexicalization | gle: dúpholl |
| Galician | |
| has gloss | glg: Un buraco, furado ou burato negro é un obxecto celeste cunha densidade tal que a curvatura do espazo adxacente está pregada sobre si, polo que están illados do universo exterior e nin sequera a luz (ao viaxar en liña recta, en realidade unha xeodésica, e estar o espazo curvo sobre si) pode fuxir. De aí o nome, xa que non só non emiten luz senón que absorben todo tipo de radiación ou materia que se achegue demasiado. |
| lexicalization | glg: burato negro |
| Manx | |
| has gloss | glv: She ard ayns traa feaynid eh towl doo, raad dy vel ym-hayrn y howl cho troshey dy vel y sollys neuabyl shaghney ass. Teh ny hoarey maddaghtoil da sheinys ny conastaght cadjin (y lhieggan rheamyssagh jeh sheinys ny conastaght Einstein), agh ta ny rollageyderyn ny yei fys dy chur ayns cooid mie redyn anoayshagh syn 'eaynid mooar dy ve ny towlyn doo oc. |
| lexicalization | glv: towl doo |
| Gujarati | |
| has gloss | guj: કાળું કાણું(ક્રુષ્ણ વિવર) એક એવી વસ્તુ છે જેની પાસે એટલું શક્તિશાળી ગુરુત્વાકર્ષણનું ક્ષેત્ર છે કે જો કોઇ જાતનું દ્રવ્ય અથવા કિરણોત્સર્ગ (અજવાળું સહિત) એના કેન્દ્રથી અમુક અંતરથી નજીક આવે તો એ એના ખેંચાણથી છૂટી શકે નહિ. જેમ અજવાળું પણ છૂટી ના શકે તેમ આવી વસ્તુઓ કાળી લાગે અને તેથી એનું નામ અપાયું કાળું કાણું. |
| lexicalization | guj: કૃષ્ણ વિવર |
| Serbo-Croatian | |
| has gloss | hbs: Crna rupa ili Crna jama je nebesko tijelo s drugom kozmičkom brzinom većom od brzine svjetlosti tako da ga ni svjetlo ne može napustiti. |
| lexicalization | hbs: Crna rupa |
| lexicalization | hbs: crna rupa |
| lexicalization | hbs: црна рупа |
| lexicalization | hbs: ڄرنآ رۆپآ |
| Hebrew | |
| has gloss | heb: חור שחור (באנגלית: Black Hole) הוא גרם שמיימי בעל שדה כבידה כה חזק עד ששום גוף, לרבות אור, אינו יכול להתנתק ממנו. אם ננסה לחשב את מהירות המילוט מהחור השחור, נמצא שהיא עוברת את מהירות האור. אף על פי שהחור השחור עצמו אינו מקרין (ומכאן מגיע שמו), תהליך קוונטי המכונה קרינת הוקינג גורם לפליטת קרינה וחלקיקים מהגבול החיצוני של החור השחור, הקרוי אופק אירועים. מסתו של החור השחור גדלה כאשר גוף חוצה את אופק האירועים מבחוץ פנימה, ומאידך, מסתו קטנה בעקבות קרינת הוקינג. |
| lexicalization | heb: חור שחור |
| lexicalization | heb: חורים שחורים |
| Hindi | |
| has gloss | hin: सामान्य सापेक्षता (जनरल रिलेटिविटी) में, एक ब्लैक होल अंतरिक्ष का वह हिस्सा है जिसका गुरुत्वाकर्षण क्षेत्र इतना शक्तिशाली होता है कि प्रकाश सहित कुछ भी इसके खिंचाव से बच नहीं सकता है. ब्लैक होल में एक-तरफी सतह होती है जिसे घटना क्षितिज कहा जाता है, जिसमें वस्तुएं गिर तो सकती हैं परन्तु बाहर कुछ भी नहीं आ सकता. इसे "ब्लैक(काला)" इसलिए कहा जाता है क्योंकि यह अपने ऊपर पड़ने वाले सारे प्रकाश को अवशोषित कर लेता है और कुछ भी रिफ्लेक्ट (प्रतिबिंबित) नहीं करता, थर्मोडाइनामिक्स (ऊष्मप्रवैगिकी) में ठीक एक आदर्श ब्लैक-बॉडी की तरह. ब्लैक होल का क्वांटम विश्लेषण यह दर्शाता है कि उनमें तापमान और हॉकिंग विकिरण होता है. |
| lexicalization | hin: ब्लैक होल |
| lexicalization | hin: काल कोठरी |
| Croatian | |
| has gloss | hrv: Crna rupa ili crna jama je nebesko tijelo čija je druga kozmička brzina veća od brzine svjetlosti tako da ga ni svjetlost ne može napustiti. |
| lexicalization | hrv: crna rupa |
| Upper Sorbian | |
| has gloss | hsb: Čorna dźěra je tak mały a woluminozny objekt, zo jeho grawitaciske polo je we wosebitym dźělu rumočasa tak mócne, zo žadyn objekt (tež nic swětło) njemóže tutón dźěl rumočasa wopušćić. |
| lexicalization | hsb: Čorna dźěra |
| Hungarian | |
| has gloss | hun: A fekete lyuk olyan égitest, amelynek a felszínén a szökési sebesség eléri vagy meghaladja a fénysebesség értékét. Létezésüket az általános relativitáselmélet jósolta meg. Fekete lyuk keletkezik akkor, ha egy véges tömeg a gravitációs összeomlásnak nevezett folyamat során egy kritikus értéknél kisebb térfogatba tömörül össze. Ekkor az anyag összehúzódását okozó gravitációs erő minden más anyagi erőnél nagyobb lesz, s az anyag egyetlen pontba húzódik össze. Ebben a pontban bizonyos fizikai mennyiségek (sűrűség, téridő-görbület) végtelenné válnak (lásd: Gravitációs szingularitás). A szingularitást körülvevő térrészben a gravitáció olyan erős, hogy onnan sem anyag, sem fény nem szabadulhat ki. E gömb alakú térrész határfelülete az eseményhorizont, sugara az ún. Schwarzschild-sugár. Az eseményhorizonton belülre kerülő anyag vagy sugárzás belezuhan a szingularitásba. |
| lexicalization | hun: Fekete lyukak |
| lexicalization | hun: fekete lyuk |
| lexicalization | hun: Feketelyuk |
| Show unreliable ▼ | |
| lexicalization | hun: iskolai börtön |
| lexicalization | hun: karcer |
| lexicalization | hun: kóter |
| Armenian | |
| has gloss | hye: Սև խոռոչը ըստ հարաբերականության ընդհանուր տեսության տիեզերքի մի շրջան է, որից ոչինչ, նույնիսկ լույսը, չի կարող փախչել: Աև խոռոչը առաջանում է մեծ զանգված ունեցող աստղերի կյանքի ավարտին: |
| lexicalization | hye: Սև խոռոչներ |
| lexicalization | hye: սև խոռոչ |
| Ido | |
| has gloss | ido: Nigra truo esas la fina etapo di la evoluciono di enorma steli, sequante tota gravitala kolapso. |
| lexicalization | ido: nigra truo |
| Interlingua (International Auxiliary Language Association) | |
| lexicalization | ina: cavo nigre |
| Indonesian | |
| has gloss | ind: Lubang hitam adalah sebuah pemusatan massa yang cukup besar sehingga menghasilkan gaya gravitasi yang sangat besar. Gaya gravitasi yang sangat besar ini mencegah apa pun lolos darinya kecuali melalui perilaku terowongan kuantum. Medan gravitasi begitu kuat sehingga 8kecepatan lepas di dekatnya mendekati kecepatan cahaya. Tak ada sesuatu, termasuk radiasi elektromagnetik yang dapat lolos dari gravitasinya, bahkan cahaya hanya dapat masuk tetapi tidak dapat keluar atau melewatinya, dari sini diperoleh kata "hitam". Istilah "lubang hitam" telah tersebar luas, meskipun ia tidak menunjuk ke sebuah lubang dalam arti biasa, tetapi merupakan sebuah wilayah di angkasa di mana semua tidak dapat kembali. Secara teoritis, lubang hitam dapat memliki ukuran apa pun, dari mikroskopik sampai ke ukuran alam raya yang dapat diamati. |
| lexicalization | ind: lubang hitam |
| Icelandic | |
| has gloss | isl: Svarthol er í heimsfræði, hugtak haft yfir sérstæðu í tímarúmi, sem er lítið svæði sem ekkert sleppur frá, ekki einu sinni ljós. Talið er að svarthol myndist við þyngdarhrun kulnaðrar sólstjörnu, sem er nægjanlega massamikil til þess að þvermál hennar verði minna en tvisvar sinnum Schwarzschild-geislinn. |
| lexicalization | isl: svarthol |
| Italian | |
| has gloss | ita: Nella relatività generale si definisce buco nero un corpo celeste estremamente denso, dotato di unattrazione gravitazionale talmente elevata da non permettere lallontanamento di alcunché dalla propria superficie. Questa condizione si ottiene quando la velocità di fuga dalla sua superficie è superiore alla velocità della luce. Un corpo celeste con questa proprietà risulterebbe invisibile e la sua presenza potrebbe essere rilevata solo indirettamente, tramite gli effetti del suo intenso campo gravitazionale. Fino ad oggi sono state raccolte numerose osservazioni astrofisiche che possono essere interpretate (anche se non univocamente) come indicazioni delleffettiva esistenza di buchi neri nelluniverso. Il termine "buco nero" è dovuto al fisico John Archibald Wheeler (in precedenza si parlava di dark star o black star). |
| lexicalization | ita: buco nero |
| lexicalization | ita: Buchi neri |
| Javanese | |
| has gloss | jav: Bolongan ireng iku sawijining pamusatan massa sing cukup gedhé saéngga ngasilaké gaya gravitasi sing gedhé banget. Gaya gravitasi sing gedhé banget iki nyegah apa waé lolos saka pamusatan mau kejaba liwat prilaku trowongan kuantum. Medan gravitasi kuwat banget saéngga kacepetan ucul ing saceraké nyeraki kacepetan cahya. Ora ana siji waé, kaleburadiasi elektromagnetik sing bisa lolos saka gravitasiné, semono uga cahya mung bisa mlebu nanging ora bisa metu utawa ngliwati gravitasi mau, saka kéné diantuki tembung "ireng". Istilah "bolongan ireng" wis kasebar wiyar, senadyan kuwi mau ora nunjuk marang sawijining bolongan ing teges biasa, nanging arupa sawijining wilayah ing angkasa ing ngendi kabèh ora bisa bali. Sacara téoritis, bolongan ireng bisa nduwéni ukuran apa waé, saka mikroskopik tekan ing ukuran alam raya sing bisa diamati. |
| lexicalization | jav: Bolongan ireng |
| Japanese | |
| has gloss | jpn: ブラックホール (Black hole) は、重力が強く、光さえも抜け出せない時空の領域のことを指し、その中心に特異点が存在する。大質量の恒星が超新星爆発した後、自己重力によって極限まで収縮することによって生成したり、巨大なガス雲が収縮することで生成すると考えられている。ブラックホールの境界は、事象の地平面 (event horizon) と呼ばれる。一般相対性理論では、厳密にはブラックホールは、『時空の他の領域と将来的に因果関係を持ち得ない領域』として定義される。 |
| lexicalization | jpn: ブラックホール |
| Georgian | |
| has gloss | kat: შავი ხვრელი — არე სივრცეში, რომელშიც გრავიტაციული ველი იმდენად ძლიერია, რომ არაფერს, სინათლესაც კი, არ ძალუძს მისი მიზიდულობისგან თავის დაღწევა მისი მოქმედების არეალში მოხვდრისას. შავი ხვრელი სავარაუდოდ წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც გიგანტური ვარსკვლავი ამოწურავს მთელ თავის ენერგიას და კვდომას იწყებს. |
| lexicalization | kat: შავი ხვრელი |
| Korean | |
| has gloss | kor: 블랙홀은 중력장이 너무나 커서 사상의 지평선을 지나면 어느 것도 빠져나올 수 없게 되는 공간의 영역을 말한다. |
| lexicalization | kor: 블랙 홀 |
| lexicalization | kor: 블랙홀 |
| Kurdish | |
| has gloss | kur: Çala Reş, (bi îngilîzî:Black Hole) di bingeha xwe de ji stêrkên mirî çêdibin. Gava stêrkek dimre 3 qatî roja me be, nikare di merhala Stêrka Notron de bimîne, reaksiyon û lê hûr bûn didome û di taliyê de dibe Çala Reş. |
| lexicalization | kur: Çala Reş |
| Latin | |
| has gloss | lat: Gurges ater in theoria relativitatis generalis est maxima universi massa, spatii regio ubi gravitati sunt tales vires ut nihil—radiatione electromagnetica (exempli gratia, luce conspicua) non exclusa—possit effugere postquam praeter eius horizontem eventus cecidit. |
| lexicalization | lat: gurges ater |
| Latvian | |
| has gloss | lav: Melnais caurums ir laiktelpas vieta, kurai piemīt tik spēcīga gravitācija, ka nepieciešamajam ātrumam, lai no tās izkļūtu, ir jābūt lielākam par gaismas ātrumu. Pēc vispārīgās relativitātes teorijas no melnā cauruma nevar izkļūt nedz matērija, nedz informācija, taču kvantu mehānika pieļauj atkāpes no šīs normas. Melno caurumu esamību Visumā atbalsta gan teorētiskie pētījumi, gan arī astronomiskie novērojumi. |
| lexicalization | lav: melnais caurums |
| lexicalization | lav: Melnie caurumi |
| Lithuanian | |
| has gloss | lit: Jouduojė skīlie īr kuosmėnis darėnīs, katruo pavėršiou traukuos jiega stėpresnė ož krėtėnė reikšmė, katrai esont švėisa da galė palėktė uobjekta pavėršio. |
| has gloss | lit: Juodoji skylė arba juodoji bedugnė – kosminis darinys, kurio paviršiuje traukos jėga stipresnė už kritinę reikšmę, kuriai esant šviesa dar gali palikti objekto paviršių. Gravitacinės traukos jėga tos pačios masės objektui stiprėja mažėjant jo spinduliui. Objektas nebūtinai turi būti didelis: suspaudus Žemę į kelių milimetrų skersmens kamuoliuką, ji taip pat pavirstų maža juodąja skyle. |
| lexicalization | lit: Jouduojė skīlie |
| lexicalization | lit: juodoji skylė |
| lexicalization | lit: Juodosios skylės |
| lexicalization | lit: jouduojė skīlie |
| Lombard | |
| has gloss | lmo: In astronomia, un büüs negru al è un astru u ugett celeest la densitaa dal quaal a lè taal che la forza da gravitaa chal esèrcita la lassa scapà vía gnanca ul cjaar. Da chí ul nomm. |
| lexicalization | lmo: büüs negru |
| Malayalam | |
| has gloss | mal: ഉയര്ന്ന ഗുരുത്വാകര്ഷണം മൂലം പ്രകാശത്തിനുപോലും പുറത്തുകടക്കാനാകാത്ത മേഖലയെയാണ് തമോദ്വാരം അല്ലെങ്കില് തമോഗര്ത്തം (Black hole) എന്നു വിളിക്കുന്നത്. തമോദ്വാരത്തിന്റെ സീമയായ സംഭവചക്രവാളത്തിനകത്തേക്ക് വസ്തുക്കള്ക്ക് പ്രവേശിക്കാമെന്നല്ലാത്തെ പ്രകാശം ഉള്പ്പെടെ യാതൊന്നിനും ഗുരുത്വാകര്ഷണം മറികടന്ന് ഈ പരിധിക്ക് പുറത്തുകടക്കാനാകില്ല. പ്രകാശം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുകയോ പുറത്തുവിടുകയോ ചെയ്യാത്തതിനാല് തമോദ്വാരം പുറംലോകത്തിന് അദൃശ്യമായിരിക്കും. തമോദ്വാരങ്ങള്ക്ക് താപനില ഉണ്ടെന്നും അവ ഹോക്കിങ് വികിരണം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നുവെന്നും ക്വാണ്ടം പഠനങ്ങള് കാണിക്കുന്നു. |
| lexicalization | mal: തമോദ്വാരം |
| Marathi | |
| lexicalization | mar: कृष्णविवर |
| Macedonian | |
| has gloss | mkd: Црна дупка е регион во време-просторот од кое ништо не може да избега, дури ни светлината. |
| lexicalization | mkd: црна дупка |
| Maltese | |
| has gloss | mlt: Toqba sewda hija oġġett ċelestali tant dens li l-qawwa gravitazzjonali tagħha żżomm kull tip ta' radjazzjoni milli taħrab inkluż id-dawl. Minħabba dan il-fatt l-oġġett isir inviżibbli. |
| lexicalization | mlt: Toqba sewda |
| lexicalization | mlt: toqba sewda |
| Mongolian | |
| has gloss | mon: Хар нүх гэдэг нь гэрэл болон аливаа цахилгаан соронзон долгион нэвтрэн гарахааргүй маш хүчтэй таталцлын орон үүссэн огторгуйн орон зай юм. Үзэгдэх гэрлийг өөртөө татан шингээдэг учраас гадны ажиглагчийн хувьд хүрээлэн буй харанхуй огторгуйн дэвсгэрээс ялгаран харагдах боломжгүй юм. Тийм учраас хар нүх хэмээн нэрийдсэн болно. Хар нүх өөрөө шууд харагдах боломжгүй ч түүнийг үзэгдлийн хаяаныхаа гадна талаарх бодис, биетүүдтэй харилцан үйлчилж байгаа байдлаар нь ажиглан илрүүлж болно. Жишээлбэл, хар нүхэнд татагдан орж байгаа хий, тоосонцрыг ажиглах боломжтой. Хий, тоосонцор нь хар нүхэнд татагдан орохдоо хуйларч (турбулент хөдөлгөөн), өндөр температур хүртэл халан, их хэмжээний цацраг ялгаруулна. Ийм ажиглалтын үр дүнд манай ертөнцөд хар нүх бодитой оршин байна гэдгийг шинжлэх ухааны үндэстэй нотолсон билээ. |
| lexicalization | mon: хар нүх |
| Maori | |
| Show unreliable ▼ | |
| lexicalization | mri: hönea kore |
| Malay (macrolanguage) | |
| has gloss | msa: Lohong hitam atau lubang gelap adalah tumpuan jisim dengan medan graviti yang sungguh kuat hinggakan halaju lepasan berhampiran dengan lohong hitam melebihi kelajuan cahaya. Ini membayangkan bahawa tiada sesuatu bendapun, termasuk cahaya, mampu melepasi gravitinya, dengan itu istilah "hitam/gelap". Istilah "lubang gelap" digunakan secara meluas, walaupun teori itu tidak merujuk kepada sebarang lubang dalam bentuk biasa. |
| lexicalization | msa: lohong hitam |
| Min Nan Chinese | |
| has gloss | nan: O͘-khang (black hole) sī ú-tiū ê 1 chióng bu̍t-thé, i ê chit-liōng chin chi̍p-tiong, tāng-la̍t chin kiông, liān kng to soan bē chaú. It-poaⁿ siong-tùi-lūn ī-chhek ú-tiū ē ū o͘-khang, mi̍h-kiāⁿ jú oá o͘-khang, beh soan-chaú ê lêng-liōng tō jú toā, nā oá kah sū-kiāⁿ kài-soàⁿ (event horizon), tō su-iàu bû-hān ê lêng-liōng, ì-sù tō sī éng-oán chaú bē lī. Tī sū-kiāⁿ kài-soàⁿ lāi-té-bīn, sî-khong ê kiat-kò͘ oan-khiau, ta̍k hāng mi̍h-kiāⁿ lóng lak tùi o͘-khang tiong-sim ê kî-ī-tiám (singularity)--khì. |
| lexicalization | nan: o͘-khang |
| Nepal Bhasa | |
| lexicalization | new: ब्ल्याक होल |
| Dutch | |
| has gloss | nld: | |- | |- | |- | |- | |- | |} Volgens de algemene relativiteitstheorie is een zwart gat een gebied waaruit niets, zelfs licht niet, kan ontsnappen, vanwege de extreme vervorming van de ruimtetijd door een zeer compacte massa. Rond een zwart gat is er een denkbeeldig oppervlak dat als grens optreedt, de waarnemingshorizon. |
| lexicalization | nld: zwart gat |
| lexicalization | nld: Zwart gat |
| lexicalization | nld: Zwartgat |
| Norwegian Nynorsk | |
| has gloss | nno: Svarte hòl er nemninga på kosmiske objekt (massive klumpar, rester av stjerner) med ovstor tettleik. |
| lexicalization | nno: Svart hol |
| lexicalization | nno: svart hòl |
| lexicalization | nno: Svart hól |
| lexicalization | nno: Svarte hòl |
| Norwegian Bokmål | |
| lexicalization | nob: sort hull |
| lexicalization | nob: svart hull |
| Norwegian | |
| has gloss | nor: Melkeveien i bakgrunnen (vannrett kameravinkel: 90°).]] Sorte hull er objekter med en så stor konsentrasjon av masse at deres tyngdekraft hindrer alt i å unnslippe. Tyngdekraftfeltet er så sterkt at unnslipningshastigheten overgår lyshastigheten. Dette innebærer at ingenting, ikke engang elektromagnetisk stråling, kan unnslippe hullets tyngdekraft, derav ordet «sort» eller «svart». |
| lexicalization | nor: Sort Hull |
| lexicalization | nor: svart hull |
| Novial | |
| has gloss | nov: Nigri true es li final fase del evolutione de tre enormi steles. |
| lexicalization | nov: nigri true |
| Piemontese | |
| lexicalization | pms: beucc nèir |
| Polish | |
| has gloss | pol: Czarna dziura – obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego powierzchni (prędkość ucieczki jest większa od prędkości światła). Według niektórych teorii przeciwieństwem czarnej dziury ma być biała dziura. |
| lexicalization | pol: czarna dziura |
| lexicalization | pol: Czarne dziury |
| Portuguese | |
| has gloss | por: Um buraco negro clássico é um objeto com campo gravitacional tão intenso que a velocidade de escape excede a velocidade da luz (299.792.458 m/s, equivalente a 1.079.252.848,8 km/h). Nem mesmo a luz pode escapar do seu interior, por isso o termo "negro" (cor aparente de um objeto que não emite nem reflete luz, tornando-o de fato invisível). A expressão "buraco negro", para designar tal fenômeno, foi cunhada pela primeira vez em 1968 pelo físico americano John Archibald Wheeler, em um artigo científico histórico chamado The Known and the Unknown, publicado no American Scholar e no American Scientist. O termo "buraco" não tem o sentido usual, mas traduz a propriedade de que os eventos em seu interior não são vistos por observadores externos. |
| lexicalization | por: buraco negro |
| lexicalization | por: Buraco Negro |
| lexicalization | por: Buraco-negro |
| lexicalization | por: Buracos negros |
| Moldavian | |
| has gloss | ron: O gaură neagră este un obiect astronomic înconjurat de o suprafaţă limită în care câmpul gravitaţional este atât de puternic încât nimic nu poate scăpa după ce a trecut de această suprafaţă orizontul evenimentului. Radiaţia electromagnetică (lumina de ex.) nu poate scăpa dintr-o gaură neagră, aşa încât interiorul unei găuri negre nu este vizibil, de aici provenind şi numele. Gaura neagră are în centrul ei o regiune cunoscută şi ca „singularitate". La suprafaţa limită gravitaţia este atât de mare, încât nici o rază de lumină n-are energie suficientă pentru a pătrunde în afară. Deplasarea gravitaţionala spre roşu este la această suprafată limită, infint de mare. Viteza de scăpare gravitaţională este la suprafaţa limită egală cu viteza lumini, aşa încât raza suprafeţei limită este egală cu raza traiectoriei circulare, numită raza Schwarzschild. |
| lexicalization | ron: Gaura neagra |
| lexicalization | ron: gaură neagră |
| lexicalization | ron: Găuri negre |
| Russian | |
| has gloss | rus: Чёрная дыра́ — область в пространстве-времени, гравитационное притяжение которой настолько велико, что покинуть её не могут даже объекты, движущиеся со скоростью света. |
| lexicalization | rus: Черная дыра |
| lexicalization | rus: чёрная дыра |
| lexicalization | rus: Чёрные дыры |
| lexicalization | rus: черная дыра |
| Yakut | |
| has gloss | sah: Хара дьөлөҕөс – куйаар-кэм системаҕа астрофизика объекта, манна олус улахан тардыы күүһэ үөскүүр, туох да мантан, ол иһигэр сырдык кыайан тахсыбат. |
| lexicalization | sah: Хара дьөлөҕөс |
| Sicilian | |
| lexicalization | scn: Purtusu niuru |
| lexicalization | scn: Purtusu nìuru |
| lexicalization | scn: purtùsu nìuru |
| Scots | |
| has gloss | sco: A black hole is an object in the universe thats gravity haes sic a strang pou that een licht canna win awa frae it. Short syne, mony astronomers didna e'en ken gin thay kythed, but throu uisin modren prospects an leukin til the universe, thay fund objects wi sic a strang gravity that coud be nocht but black holes. |
| lexicalization | sco: black hole |
| Slovak | |
| has gloss | slk: Čierna diera alebo gravitačný kolapsar je koncentráciou hmoty so skoro nekonečnou hustotou, jej gravitačná sila zabraňuje úniku akýchkoľvek častíc s výnimkou efektu nazývaného kvantové tunelovanie. Z toho vyplýva, že nič, ani svetlo nemôže uniknúť gravitácii čiernej diery, preto sa nazýva „čierna“. Pojem čierna diera sa stal zaužívaným, aj keď teória nespomína žiadnu „dieru“ v normálnom slova zmysle, ale oblasť vesmíru, z ktorej nič neunikne. |
| lexicalization | slk: čierna diera |
| lexicalization | slk: Čierne diery |
| Slovenian | |
| has gloss | slv: Čŕna lúknja je v astrofiziki teorijska zgostitev mase, katere težnostno polje je tolikšno, da ubežna hitrost (druga kozmična hitrost) presega hitrost svetlobe. Zategadelj pridevnik »črna«, saj nič, niti svetloba, ne more uiti njeni težnosti. Čeprav je zveza »črna luknja« zelo razširjena, teorija ne govori o kakršnikoli »luknji« v običajnem pomenu besede. |
| lexicalization | slv: črna luknja |
| lexicalization | slv: Črne luknje |
| Castilian | |
| has gloss | spa: Un agujero negro u hoyo negro es una región finita del espacio-tiempo provocada por una gran concentración de masa en su interior, con enorme aumento de la densidad, lo que genera un campo gravitatorio tal que ninguna partícula material, ni siquiera los fotones de luz, puede escapar de dicha región. |
| lexicalization | spa: agujero negro |
| lexicalization | spa: Agujeros negros |
| lexicalization | spa: hoyo negro |
| Albanian | |
| has gloss | sqi: Vrima e zezë është një trup qiellor jashtëzakonisht i dendur (i ngjeshur), me një tërheqje rëndesore aq të madhe dhe të fuqishme, saqë nuk lejon largimin e asgjëje, madje as dritës, nga "sipërfaqja" e saj, e emëruar "Horizonti i ngjarjeve". Vrima e zezë është përkufizuar edhe si një zonë e hapësirë-kohës ku largimi i gjithësisë rreth saj është i pamundshëm. |
| lexicalization | sqi: Vrima e zezë |
| lexicalization | sqi: vrimë e zezë |
| Serbian | |
| has gloss | srp: У астрономији, црна рупа је назив за објекат чије је гравитационо поље толико јако да ниједан облик материје или радијације не може да се отисне од ње, укључујући и кванте светлости за које се сматра да имају највећу брзину у природи, због чега објекат при посматрању делује црно (одатле и назив). Општа теорија релативности црну рупу описује као место у коме је простор-време бесконачно закривљено. |
| lexicalization | srp: црна рупа |
| Sundanese | |
| has gloss | sun: Liang hideung (Ing: black hole) nyaéta hiji wewengkon di angkasa nu mangrupa tempat museurna massa anu pohara gedéna sahingga ngahasilkeun gaya gravitasi anu kacida kuatna nu temahna moal aya naon waé ogé nu bakal bisa leupas lamun geus ancrub kana event horizonna kajaba ngaliwatan torowongan kuantum. Ngaran ieu mucunghul alatan kanyataan yén radiasi éléktromagnétik (contona cahaya) nu geus asup kana ieu liang, teu bisa leupas deui, cahayana henteu nepi ka panon urang sahingga urang henteu bisa nempo eta wewengkon, atawa ngageblég hideung. Liang hideung bisa kawénéhan lamun aya kajadian interaksi jeung bahan di saluareun sisina nu disebut event horizon, contona ku cara narik gas tina béntang. Gas baris muter katarik ka jero liang, jadi panas nepi ka hawana kacida pisan panasna sarta ngaluarkeun sajumlah gedé radiasi dina prosesna; radiasi ieu nu nepi kana mata urang sahingga urang bisa nempo ieu... |
| lexicalization | sun: Liang hideung |
| Swahili (macrolanguage) | |
| has gloss | swa: Shimo jeusi (black hole) ni jina kwa gimba kwenye anga ya ulimwengu lenye graviti kubwa kiasi kwamba hata nuru haiwezi kutoka nje yake. |
| lexicalization | swa: shimo nyeusi |
| Swedish | |
| has gloss | swe: Ett svart hål är en koncentration av massa med ett så starkt gravitationsfält att ingenting, inte ens ljuset, kan övervinna kroppens gravitation. Materia eller ljus som kommer in innanför det svarta hålets händelsehorisont förblir där och kan aldrig komma ut igen, förutom eventuellt oerhört långsamt i form av Hawkingstrålning. |
| lexicalization | swe: svart hål |
| Tamil | |
| has gloss | tam: கருங்குழிகள் (Black Hole) என்பன, இவற்றின் எல்லைக்குட் செல்லும், ஒளி உட்பட்ட எதுவுமே வெளியேற முடியாத அளவு வலுவான ஈர்ப்புச் சத்தியைக் கொண்டுள்ள, அண்டவெளியின் ஒரு பகுதியாகும். மேற் குறிப்பிட்ட எல்லை நிகழ்வெல்லை (event horizon) எனப்படும். இந்த நிகழ்வெல்லைக்குள் இருந்து பார்க்கக்கூடிய ஒளி அலைகள் போன்ற மின்காந்த அலைகள் கூடத் தப்பி வெளியேற முடியாது என்பதால் உள்ளே நடப்பவை எதையுமே வெளியில் இருந்து அறிந்து கொள்ள முடியாது. இதனாலேயே இதனைக் கருங்குழி என்கின்றனர். கருங்குழிகள் பாரிய நட்சத்திரங்களின் பரிணாமத்தின் இறுதிக்கட்டமாகக் கருதப்படுகிறது. இதற்குக் கன அளவோ, மேற்பரப்போ கிடையாது. ஆனால் இதன் பிரம்மாண்டமான திணிவு (mass) காரணமாக இது முடிவிலியான அடர்த்தியைக் கொண்டுள்ளது. |
| lexicalization | tam: கருங்குழி |
| Telugu | |
| lexicalization | tel: కాలబిలము(బ్లాక్ హోల్) |
| lexicalization | tel: కాలబిలము |
| Tagalog | |
| has gloss | tgl: Ang itim na butas (Ingles: blackhole) ay isang bahagi ng kalawakang nagtataglay ng napalakas na paghila. Si Stephen Hawking ang nagsabing ang mga pangkalawakang butas ang nagbubuga ng mga rayos ekis, isang pananaw na kontra sa paniniwala noon ng mga siyentipiko. |
| lexicalization | tgl: itim na butas |
| Thai | |
| has gloss | tha: หลุมดำ หมายถึงเทหวัตถุในเอกภพที่มีแรงโน้มถ่วงสูงมาก ไม่มีอะไรออกจากบริเวณนี้ได้แม้แต่แสง เราจึงมองไม่เห็นใจกลางของหลุมดำ หลุมดำจะมีพื้นที่หนึ่งที่เป็นขอบเขตของตัวเองเรียกว่าขอบฟ้าเหตุการณ์ ที่ตำแหน่งรัศมีชวาร์สชิลด์ ถ้าหากวัตถุหลุดเข้าไปในขอบฟ้าเหตุการณ์ วัตถุจะต้องเร่งความเร็วให้มากกว่าความเร็วแสงจึงจะหลุดออกจากขอบฟ้าเหตุการณ์ได้ แต่เป็นไปไม่ได้ที่วัตถุใดจะมีความเร็วมากกว่าแสง วัตถุนั้นจึงไม่สามารถออกมาได้อีกต่อไป |
| lexicalization | tha: หลุมดำ |
| Turkmen | |
| has gloss | tuk: Umumy otnositellik teoriýasynda, gara girdap älem giňişliginiň dartyş meýdançasy örän güýçli bolan sebitidir. Hiç bir zat, şol sanda ýagtylyk hem onuň dartyş güýjünden gaçyp bilmeýär. Gara girdabyň ýeke ugurly ýüzi bar bolup, oňa tekiz gözýetim diýilýär, ol ýeriň içine obýektler düşüp bilýär, emma welin ondan ýekeje zat hem çykyp bilmeýär. Oňa "gara" diýilmeginiň sebäbi hem, ol özüne gelip degen ähli ýagtylygy sorup alýar we hiç hili yzyna gaýtarmaýar. Gara girdabyň bu aýratynlygy edil termodinamikadaky kämil gara jisim ýalydyr. |
| lexicalization | tuk: Gara girdap |
| Turkish | |
| has gloss | tur: Kara delik, astrofizikte, çekim alanı her türlü maddi oluşumun ve ışınımın kendisinden kaçmasına izin vermeyecek derecede güçlü olan, kütlesi büyük bir kozmik cisimdir. Kara delik, uzayda belirli nicelikteki maddenin bir noktaya toplanması ile meydana gelen bir nesnedir de denilebilir. Bu tür nesneler ışık yaymadıklarından kara olarak nitelenirler. Kara deliklerin, "tekillik"leri dolayısıyla, üç boyutlu olmadıkları, sıfır hacimli oldukları kabul edilir. Karadeliklerin içinde zamanın ise yavaş aktığı ya da akmadığı tahmin edilmektedir. Kara delikler genel görelilik kuramıyla tanımlanmışlardır. Doğrudan gözlemlenememekle birlikte, çeşitli dalga boylarını kullanan dolaylı gözlem teknikleri sayesinde keşfedilmişlerdir. Bu teknikler aynı zamanda çevrelerinde sürüklenen oluşumların da incelenme olanağını sağlamıştır. |
| lexicalization | tur: Kara Delik |
| lexicalization | tur: Karadelik |
| Ukrainian | |
| has gloss | ukr: Чорні діри – астрофізичні об’єкти, які створюють настільки велику силу тяжіння, що жодні як завгодно швидкі частинки не можуть відірватися з їхньої поверхні. Пошуки чорних дір у Всесвіті – одне з актуальних завдань астрофізики. Припускають, що чорні діри можуть бути невидимими компонентами деяких подвійних систем. Виявити їх при цьому можна по рентгенівському випромінюванню, яке виникає внаслідок перетікання газу на чорну діру з сусідньої (звичайної) зірки. Припускають також, що в ядрах активних Галактик і квазарах можуть бути надмасивні чорні діри. |
| lexicalization | ukr: чорна діра |
| Urdu | |
| has gloss | urd: ثقب اسود ، مادے کی ایک بے پناہ کثیف و مرتکز حالت ہے جسکی وجہ سے اسکی کشش ثقل اسـقدر بلند ہوجاتی ہے کہ کوئی بھی شے اسکے افق وقیعہ (Event Horizon) سے فرار حاصل نہیں کرسکتی ، ماسوائے اسکے کہ وہ کمیتی سرنگ گری (Quantum Tunnelling) کا رویہ اختیار کرے (اس رویہ کو Hawking Radiation بھی کہا جاتا ہے۔ |
| lexicalization | urd: ثقب اسود |
| Uzbek | |
| has gloss | uzb: Qora tuynuk fazo-vaqtning shunday sohasiki, uni tark etish uchun kerakli tezlik yorugʻlik tezligidan katta boʻlishi kerak. |
| lexicalization | uzb: Qora tuynuk |
| Venetian | |
| has gloss | vec: Un buxo nero se definisse in astrofisica un corpo ceeste estremamente denso, dotà de na attrassiòn gravitassionałe talmente granda da no parmetare che gnente se ałontane daa propria suparficie. Sta condission a se otièn quando a veocità de fuga daa so suparficie a se majore rispéto aa veocità deła luce.Un corpo ceeste che ga ste proprietà risultarìa invisìbie e a so prexensa podarìa esare riłevà soeo indiretamente, grassie ai eféti del so campo gravitassionae. Fin uncò xe stà tolte sù tante osservaxion astrofisiche che e poe esare interpretae (anca se no in modo univoco) come indicassiòn dellefetiva existenxa dei buxi neri sołuniverso. El termine "buxo nero" eł è dovùo al fisico John Archibald Wheeler (parché prima xe parłaa de dark stars o black stars, cioè de stele scure o nere). |
| lexicalization | vec: buxo nero |
| Vietnamese | |
| has gloss | vie: Hố đen, hay lỗ đen, là một vùng trong không gian có trường hấp dẫn lớn đến mức lực hấp dẫn của nó không để cho bất cứ một dạng vật chất nào, kể cả ánh sáng thoát ra khỏi mặt biên của nó (chân trời sự kiện), trừ khả năng thất thoát vật chất khỏi lỗ đen nhờ hiệu ứng đường hầm lượng tử. Vật chất muốn thoát khỏi lỗ đen phải có vận tốc thoát lớn hơn vận tốc ánh sáng trong chân không, mà điều đó không thể xảy ra trong khuôn khổ của lý thuyết tương đối, ở đó vận tốc ánh sáng trong chân không là vận tốc giới hạn lớn nhất có thể đạt được của mọi dạng vật chất. |
| lexicalization | vie: hố đen |
| Waray (Philippines) | |
| has gloss | war: An Itom nga buho amo an usa ka butang ha sangkalibutan nga makusog an butong han gravidad, nga biskan it lamrag diri makagawas. |
| lexicalization | war: Itom nga buho |
| Yiddish | |
| has gloss | yid: אַ שווארצע לאך איז אַן אביעקט אין דער קאסמאס, וואס האט גאר א שטארקן כח המשיכה, און ציט צו זיך אלעס. אפילו ליכט ווערט צו איר געצויגן אויף א פאל וואס די ליכט קען נישט אנטלויפן פון דעם שווארצן לאך. ווייל די שנעלקייט פונעם לאך איז מער געשווינדער ווי די ליכט. |
| lexicalization | yid: שווארצע לאך |
| Yue Chinese | |
| has gloss | yue: 黑洞係天文知識，根據現代物理學理論同天文學理論，預言嚮宇宙空間裏面嘅一種天體區域。 |
| lexicalization | yue: 黑洞 |
| Chinese | |
| has gloss | zho: 黑洞是根據現代的物理理論和天文學理論所預言的，在宇宙空間中存在的一種質量相當大的天體。黑洞是由质量足够大的恒星在核聚变反应的燃料耗盡而死亡後，發生引力塌縮而形成。黑洞质量是如此之大，它产生的引力场是如此之强，以至于任何物质和辐射都无法逃逸，就連光也逃逸不出來，故名為黑洞。 |
| lexicalization | zho: 黑洞 |
| Standard Malay | |
| lexicalization | zsm: lohong hitam |
| Links | |
|---|---|
| Show unreliable ▼ | |
| similar | e/Black hole |
Lexvo © 2008-2026 Gerard de Melo. Contact Legal Information / Imprint
